USAF


USAF GRONDWET (konsep)




Wat is 'n grondwet?

'n land se grondwet bepaal:

Doelsettings van die grondwet

'n Grondwet is die hoogste wet in die land, en moet gerespekteer word deur alle regeringsliggame. Dit is hoër as die parlement en dit kan enige wet wat die parlement maak, ignoreer as die wet teen die grondwet gaan. Geen wet kan teen die Grondwet gaan nie, of dit 'n spesiaalgeformuleerde wet is, of 'n wet wat deur die parlement gemaak is. Dit sê hoe die regering die land moet regeer en dit sluit 'n Handves van Regte in.

Wat is 'n Republiek?

In 'n republiek beskerm 'n grondwet of handves van regte, sekere onvervreembare regte wat nie deur die regering weggeneem kan word nie, al is dit verkies deur 'n meerderheid van die kiesers.

Die verhouding tussen die Grondwet en die wet

Die Grondwet is 'n wet wat deur die parlement aangeneem is en dit is die hoogste wet in die land. Alle ander wette moet dit volg. Ander wette is verdeel in statute (wette of aktes) en gemene reg: Statute is wette of aktes wat deur die regering gemaak word. Wette wat deur die nasionale parlement gemaak word, word parlementshowe genoem, wette wat deur staatswetgewers gemaak word, word ordonnansies genoem, en wette wat deur munisipale rade gemaak word, word verordeninge genoem. Gemene reg beteken wette wat nie deur die parlement of enige ander regering gemaak is nie. Hulle is ongeskrewe wette. Die gemenereg is gebaseer op die Romeins-Hollandse reg. Die howe het hierdie wette gebruik en hulle ontwikkel toe hulle besluite geneem het (of beginsels daar gestel het).

USAF (Verenigde Suider-Afrikaanse Federasie)

Die USAF Laaggebaseerde Republiek is 'n hoogs gedesentraliseerde konsep van devolusie van mag, plaaslike outonomie en deelnemende stemstelsel waarin die mag van diegene wat regeer beperk word deur veiligheidsmaatreëls wat verseker dat burgers hul verkose leiers kan verhoed om mag te misbruik.

USAF, die federale regering, verbind die komponentstate in een verenigde land. Die federale regering beheer slegs die sake wat van belang is vir al die state. Hierdie aangeleenthede van algemene belang sluit in buitelandse beleid, menseregte, nasionale verdediging, wetgewing, pos- en telekommunikasie, doeane, monetêre beleid, omgewingsbeleid en burgerskap.

Ander kwessies, onder andere onderwys, arbeid, ekonomiese en welsynsbeleid, kultuur, gesondheidsorg en so meer - word bepaal deur die regerings van elke staat. Elke staat het sy eie parlement, uitvoerende rade en grondwet en kan wesenlik van mekaar verskil in die spektrum van nasionale wetgewing, maar stemmingsprosedure sal die federale wette en grondwet volg ten opsigte van 'n vasgestelde stelsel wat volgens etnisiteit uiteengesit word.

Elke staat se regering word verkies deur die burgers wie se wonings binne hul eie jurisdiksiegebied val, soos per die stemstelsel wat deur federale wette en die federale grondwet bepaal word, aangesien dit betrekking het op 'n vasgestelde laaggebaseerde stelsel wat gedefinieer word deur etnisiteit. Gedoen deur 'n proses van vasgestelde Vlakgebaseerde Verkiesings (VV) onder leiding van 'n enkele federale verteenwoordiger (Goewerneur Staatshoof).

Elke staat moet egter verteenwoordigend wees van groepe van alle ander etnisiteite, met wie gemeenskaplike kulture, tradisies, taal en geloof en 'n gemeenskaplike grondslag gevind kan word. Vlakke van wedersydse toestemming, wedersydse samehang en wedersydse samewerking word spontaan vertoon. Niks moet op enige regering afgedwing word nie, maar natuurlike integrasie moet toegelaat word om voort te gaan, waar gemeenskappe gereed en oop is vir so 'n stap.

Die federale regering bestaan uit staatsverteenwoordigers, in 'n kabinet (die nasionale uitvoerende hoof). 'n President word elke 5 jaar deur lede van die nasionale uitvoerende gesag verkies, met 'n maksimum termyn van 10 jaar.

Die Vlakgebaseerde Verkiesingstelsel (VV)

Vlakgebaseerde Verkiesings PDF Klik hier

Elke individu oor die ouderdom van 18 is in staat om binne hul vlak op staatsvlak te stem, mits hulle aan die stemkriteria voldoen om ekonomies aktief te wees. Stemming word uitgevoer en bestuur deur die Federale Verkiesingskommissie.

Die Vlakgebaseerde Verkiesingstelsel (VV) kies die bewaarders van bestuur op 'n vlak-vir-basis basis. Die burgers kies hul buurtverteenwoordiger om die eerste vlak te vorm. Die buurtverteenwoordigers kies die distriksverteenwoordiger om die tweede vlak te vorm. Die distriksverteenwoordigers kies die verteenwoordigers van die volgende vlak. Hierdie proses duur voort, tot die finale vlak van die staat se federale verteenwoordiger (staatshoof) gekies word. Die aantal vlakke sal afhang van hoe elke jurisdiksie self wil regeer, maar lede van die regering moet altyd ewewigtig verteenwoordig word deur alle etniese groepe in hul state.

Elke vlak bied 'n belangrike kommunikasie skakel na die onderliggende vlak en die vlak bokant hom. Enige burger kan 'n vraag, voorstel, insig, perspektief of idee gee wat dan deur die verskillende verteenwoordigers na die hoogste vlakke kan reis.

Die uiteindelike verantwoordelikheid, gesag en besluitneming rus met die hoogste vlak. Hierdie vlak kan egter sommige van sy verantwoordelikheid aan die laer vlakke delegeer, of dit kan beheer oor sekere aspekte van bestuur behou indien dit die beste blyk te wees. Net so kan intermediêre vlakke sommige van hul beheer, wat aan hulle van 'n hoër vlak af toegeken is, aan 'n laer vlak delegeer.

Finansies

Die USAF Nasionale Bank (DigiBanQ) het die enigste reg om geld te munt, banknote uit te reik, die monetêre stelsel te bepaal en valutabeheer te reguleer.

Die USAF Nasionale Bank (DigiBanQ), is onafhanklik van staatsinmenging. Dit is gekant teen die finansiering van openbare tekorte, en handhaaf 'n stadige groeikoers in die geldvoorraad. Volgens federale wetgewing moet uitgereikte banknote gedek word deur goud en / of silwer- en korttermyn-effekte.

Belasting en Besteding

Die federale regering vorder geen direkte belasting in nie, 'n stelsel van transaksieheffing word geïmplementeer op alle finansiële transaksies binne die federasie en ingesamel deur die USAF Nasionale Bank (die Federale Inkomstefonds), vir besigheids- sowel as persoonlike transaksies. In teenstelling met ander vorme van regeringsisteme, elimineer dit die behoefte aan 'n reserwebank, ministerie van finansies en en inkomste-invorderingsdienste.

STIGTINGSBEPALINGS

Verenigde Suider-Afrikaanse Federasie

  1. Die Verenigde Suider-Afrikaanse Federasie is een, soewereine, republikeinse federasie van state gegrond op die volgende waardes:

(a) Menswaardigheid, die bereiking van gelykheid en die bevordering van menseregte en vryhede.

(b) Nie-rassige diskriminasie en nie-seksuele diskriminasie, nie-godsdienstige diskriminasie en nie-kulturele diskriminasie.

(c) Oppergesag van die grondwet en die oppergesag van die reg.

(d) Universele volwasse verkiesing, 'n nasionale etniese kiesersrol, gereelde verkiesings en 'n republikeinse regering om aanspreeklikheid, responsiwiteit en openheid te verseker.

Oppergesag van Grondwet

  1. Hierdie Grondwet is die hoogste wet van die Federasie; wet of gedrag wat strydig daarmee is, is ongeldig, en die verpligtinge wat daaraan opgelê word, moet nagekom word.

Burgerskap

  1. (1) Daar is 'n gemeenskaplike USAF burgerskap.

(2) Alle burgers het-

(a) gelyke regte, voorregte en voordele van burgerskap;

(b) en is ook op gelyke vlak onderworpe aan die pligte en verantwoordelikhede van burgerskap.

(3) Nasionale wetgewing moet voorsiening maak vir die verkryging, verlies en herstel van burgerskap.

Tale

  1. (a) Die amptelike tale van die Federasie is Afrikaans en Engels.

(b) State moet rekening hou met die taalgebruik en voorkeure van hul inwoners.

HANDVES VAN REGTE

  1. Hierdie Handves van Regte is 'n hoeksteen van die USAF-republiek. Dit beklemtoon die regte van alle mense in ons land en bevestig die demokratiese waardes van menswaardigheid, gelykheid en vryheid.
  1. Die staat moet die regte in die Handves van Regte respekteer, beskerm, bevorder en vervul.

aansoeke

(1) Die Handves van Regte is van toepassing op alle wetgewing en bind die wetgewer, die uitvoerende gesag, die regbank en alle staatsorgane.

(2) 'n Bepaling van die Handves van Regte bind 'n natuurlike burger en 'n regspersoon, (in sover dit van toepassing is) met inagneming van die aard van die reg, asook die aard van enige reg, wat deur die Handves van Regte opgelê word.

(3) By die toepassing van 'n bepaling van die Handves van Regte aan 'n natuurlike, of regspersoon ingevolge subartikel (2), moet 'n hof-

(a) om 'n reg in die Wetsontwerp te bewerkstellig, die gemenereg toepas en/of indien nodig, ontwikkel in die mate waarin wetgewing nie die reg dek en akkomodeer nie; en

(b) kan die reëls van die gemenereg ontwikkel word om die reg te beperk, met dien verstande dat die beperking ooreenkomstig artikel 36 (1) is.

(4) 'n Regspersoon is geregtig op die regte in die Handves van Regte tot die mate wat vereis word deur die aard van die regte, asook die aard van daardie regspersoon.

Gelykheid

Die volgende regte geld vir enigeen in die land, (met die uitsondering van die stemreg), die reg op werk en die reg om die land binne te kom, (wat slegs op burgers van toepassing is). Hierdie regte is ook van toepassing op regspersone in die mate waarin dit van toepassing is, met inagneming van die aard van die reg.

Die regte is:

  1. Almal is gelyk voor die wet en het reg op gelyke beskerming en die voordeel van die wet. Verbod op diskriminasie sluit in ras, geslag, seks, swangerskap, huwelikstatus, etniese of sosiale oorsprong, kleur, seksuele oriëntasie, ouderdom, gestremdheid, godsdiens, gewete, geloof, kultuur, taal en geboorte.
  2. Die reg op menswaardigheid.
  3. Die reg om wapens te dra, wat 'n natuurlike reg op selfverdediging fasiliteer.
  4. Die reg op lewe, behalwe in die geval van die doodstraf.
  5. Die reg op vryheid en sekuriteit van die persoon, insluitende beskerming teen willekeurige aanhouding en aanhouding sonder verhoor, die reg om beskerm te word teen geweld, vryheid van marteling, vryheid van wrede, onmenslike of vernederende straf, die reg op liggaamlike integriteit en voortplantingsregte.
  6. Vryheid van slawerny, serwituut of dwangarbeid.
  7. Die reg op privaatheid, insluitend beskerming teen deursoeking en konfiskasie sonder 'n hofbevel en geldige lasbrief vir inhegtenisneming, en die privaatheid van korrespondensie.
  8. Vryheid van denke en godsdiensvryheid.
  9. Vryheid van spraak en uitdrukking, insluitende vryheid van die pers en akademiese vryheid. Uitdruklik uitgesluit is propaganda vir oorlog, geweld en haatspraak.
  10. Vryheid van vergadering en die reg om te protesteer.
  11. Vryheid van assosiasie.
  12. Die reg om te stem en universele volwasse stemreg; die reg om vir openbare amp te staan; die reg op vrye, regverdige en gereelde verkiesings.
  13. Geen burger mag beroof word van burgerskap nie.
  14. Vryheid van beweging, insluitende die reg om USAF te verlaat, die reg van burgers om 'n paspoort te hê en die reg om USAF te betree.
  15. Die reg om 'n beroep, ambag of diening te kies, alhoewel dit deur die wet gereguleer kan word.
  16. Die reg op 'n gesonde omgewing en die reg om die omgewing te beskerm.
  17. Die reg op eiendom, en om daardie eiendom te beskerm, (eiendom mag slegs vir 'n openbare doel onteien word ingevolge 'n wet van gemene aanwending (nie willekeurig nie)).
  18. Die reg op behuising, insluitend die reg op 'n behoorlike en wettige proses ten opsigte van demolisie en uitsetting.
  19. Die regte op voedsel, water, gesondheidsorg en maatskaplike bystand, wat die staat geleidelik moet realiseer binne die grense van sy hulpbronne.
  20. Kinders se regte, insluitende die reg op 'n naam en nasionaliteit, die reg op gesins- of ouerlike sorg, die reg op 'n basiese lewenstandaard, die reg om beskerm te word teen misbruik en mishandeling, die beskerming teen ongepaste kinderarbeid, die reg om nie in hegtenis geneem te word nie; (behalwe as 'n laaste uitweg), die voorrang van die beste belange van die kind en die reg op 'n onafhanklike prokureur in hofsake waarby die kind betrokke is en die verbod op die militêre gebruik van kinders.
  21. Die reg op onderwys, insluitend 'n universele reg op basiese onderwys.
  22. Die reg om die taal van jou keuse te gebruik en om deel te neem aan die kulturele lewe van jou keuse.
  23. Die reg van kulturele, godsdienstige of taalgemeenskappe om hul kultuur te geniet, hul godsdiens te beoefen en hul taal te gebruik.
  24. Die reg op toegang tot inligting, insluitend alle inligting wat deur die regering gehou word.
  25. Die reg op geregtigheid in administratiewe optrede deur die regering.
  26. Die reg op toegang tot die howe.
  27. Die regte van gearresteerde, aangehoude en beskuldigde mense, insluitend die reg om te stil te bly, beskerming teen selfinkriminasie, die reg om regshulp te beredder, die reg op 'n regverdige verhoor, die aanname van onskuld tot dat skuld bewys is, en die verbod op dubbele gevangenisstraf en ex post facto misdade.

Veiligheid en sekuriteit

Bestuursbeginsels

  1. Die volgende beginsels beheer nasionale veiligheid binne die Federasie:

(a) Nasionale veiligheid moet USAF se voorneme om burgers as individue en as 'n nasie te beskerm, weerspieël, om as gelykes te kan leef, om in vrede en harmonie te kan lewe, om vry te wees van vrees en nood, en om 'n beter lewe te soek.

(b) Die besluit om in vrede en harmonie te lewe, belet enige USAF- burger om deel te neem aan gewapende konflik (nasionaal of internasionaal), behalwe soos bepaal in terme van die Grondwet of nasionale wetgewing.

(c) Nasionale veiligheid moet nagestreef word in ooreenstemming met die wet, insluitende internasionale reg.

(d) Nasionale veiligheid is onderhewig aan die gesag van die nasionale uitvoerende gesag.

Instelling, strukturering en uitvoering van sekuriteitsdienste

  1. (1) Die sekuriteitsdienste van die Federasie bestaan uit 'n enkele weermag, 'n enkele polisiediens en enige intelligensiedienste wat ingevolge die Grondwet ingestel is.

(2) Die USAF Nasionale Weermag is die enigste wettige militêre mag in die Federasie.

(3) Behalwe die sekuriteitsdienste wat ingevolge die Grondwet ingestel is, kan gewapende organisasies of dienste slegs in terme van nasionale wetgewing ingestel word.

(4) Die sekuriteitsdienste moet gestruktureer en gereguleer word deur nasionale wetgewing.

(5) Die sekuriteitsdienste moet optree en moet hulle lede onderrig en vereis dat hulle optree, ooreenkomstig die Grondwet en die wet, insluitend internasionale ooreenkomste wat bindend is op die Federasie.

6) Geen lid van enige sekuriteitsdiens mag 'n doelbewuste onwettige bevel gehoorsaam nie.

(7) Nie die sekuriteitsdienste, of enige van hul lede, mag in die uitvoering van hul funksies-

(a) op partydige wyse, enige belang van 'n politieke party, so 'n politieke party se belange wat ingevolge die Grondwet wettig is, benadeel;

(b) of bevoordeel nie

(8) Om die beginsels van deursigtigheid en aanspreeklikheid te bewerkstellig, moet parlementêre komitees van verskeie partye toesig hou oor alle sekuriteitsdienste, op 'n wyse wat bepaal word deur nasionale wetgewing of die voorgeskrewe reëls en bevele van die Parlement.

Polisiediens

  1. (1) Die nasionale polisiediens moet gestruktureer wees om in die nasionale-, staats- en, waar toepaslik, plaaslike regerings-sfere te funksioneer.

(2) Nasionale wetgewing moet die bevoegdhede en funksies van die polisiediens bemagtig en moet die polisiediens in staat stel om sy verantwoordelikhede effektief te verrig, met inagneming van die vereistes van die state.

(3) Die doel van die polisiediens is om misdaad te voorkom, te bestry en te ondersoek, om openbare orde te handhaaf, om die inwoners van die Federasie en hul eiendom te beskerm en te beveilig, en om die wet te handhaaf.

Beheerliggaam verantwoordelikheid

4a. (1) 'n Kabinetslid moet verantwoordelik wees vir polisiëring en moet nasionale polisiëringsbeleid bepaal na oorleg met die staatsregerings en met inagneming van die polisiëringsbehoeftes en prioriteite van die state soos deur die uitvoerende beamptes bepaal.

(2) Die nasionale polisiëringsbeleid kan voorsiening maak vir verskillende beleide ten opsigte van verskillende state na inagneming van die polisiëringsbehoeftes en -prioriteite van hierdie state.

(3) Elke staat is geregtig om:-

(a) polisiegedrag te monitor;

(b) toesig te hou oor die effektiwiteit en doeltreffendheid van die polisiediens, insluitende die ontvangs van verslae oor die polisiediens;

(c) goeie verhoudings tussen die polisie en die gemeenskap te bevorder;

(d) die doeltreffendheid van sigbare polisiëring te evalueer; en

(e) om met die Kabinetslid wat verantwoordelik is vir polisiëring met betrekking tot misdaad en polisiëring in die staat, te skakel.

(4) 'n Staatsbestuurder is verantwoordelik vir polisiëringsfunksies wat:-

(a) deur hierdie hoofstuk bemagtig is;

(b) aan hom toegewys is ingevolge nasionale wetgewing; en

(c) daaraan toegewys is in die nasionale polisiëringsbeleid.

(5) Ten einde die funksies in subartikel (3) uiteengesit, uit te voer, moet 'n staat:-

(a) enige klagtes van polisie-ondoeltreffendheid of 'n ineenstorting in die verhouding tussen die polisie en enige gemeenskap kan ondersoek, of 'n kommissie van ondersoek kan instel; en

(b) moet aanbevelings gemaak word aan die Kabinetslid wat verantwoordelik is vir polisiëring.

(6) By ontvangs van 'n klag wat deur 'n staatsbestuurder ingedien word, moet 'n onafhanklike polisie-klagondersoekliggaam wat deur nasionale wetgewing ingestel is, enige beweerde wangedrag van, of misdryf gepleeg deur 'n lid van die polisiediens in die staat, ondersoek.

(7) Nasionale wetgewing moet 'n raamwerk verskaf vir die vestiging, bevoegdhede, funksies en beheer van staatspolisiedienste.

(8) 'n Komitee wat bestaan uit die Kabinetslid en die lede van die Uitvoerende Raad verantwoordelik vir polisiëring, moet ingestel word om effektiewe koördinering van die polisiediens en effektiewe samewerking tussen die regerings-sfere te verseker.

(9) 'n Staatswetgewer mag vereis dat die staatskommissaris van die staat voor of enige van sy komitees verskyn om vrae te beantwoord.

Beheer van polisiediens

4b. (1) Die President as hoof van die nasionale uitvoerende gesag, moet 'n gekwalifiseerde en ervare beampte aanstel (ongeag geslag), as die Nasionale Kommissaris van die polisiediens om die polisiediens te beheer en te bestuur.

(2) Die Nasionale Kommissaris moet beheer oor, en bestuur van, die polisiediens in ooreenstemming met die nasionale polisiëringsbeleid en die aanwysings van die Kabinetslid wat vir polisiëring verantwoordelik is uitvoer.

(3) Die Nasionale Kommissaris moet, met die instemming van die staatsbestuurder, 'n gekwalifiseerde en ervare beampte (ongeag geslag), as die staatskommissaris vir daardie staat aanstel, maar as die Nasionale Kommissaris en die staatsbestuurder nie in staat is om oor die aanstelling saam te stem nie , moet die Kabinetslid wat verantwoordelik is vir polisiëring, tussen die partye bemiddel.

(4) Die staatskommissarisse is verantwoordelik vir polisiëring in hul onderskeie state:-

(a) soos voorgeskryf deur nasionale wetgewing; en

(b) onderhewig aan die bevoegdheid van die Nasionale Kommissaris om beheer oor en bestuur van die polisiediens ingevolge subartikel (2) uit te oefen.

(5) Die staatskommissaris moet jaarliks aan die staatswetgewer verslag doen oor polisiëring in die staat en moet 'n afskrif van die verslag aan die Nasionale Kommissaris stuur.

(6) Indien die staatskommissaris die vertroue van die staatsbestuurder verloor het, kan die uitvoerende gesag toepaslike verrigtinge instel vir die verwydering of oordrag van, of dissiplinêre stappe teen daardie kommissaris ooreenkomstig nasionale wetgewing.

Polisie burgerlike sekretariaat

  1. 'n Burgerlike sekretariaat moet vir die polisiediens ingestel word deur nasionale wetgewing, om onder die leiding van die kabinetslid wat vir polisiëring verantwoordelik is, te funksioneer.

Intelligensie

Instelling en beheer van intelligensiedienste

  1. (1) Enige intelligensiediens, behalwe enige intelligensie-afdeling van die weermag of polisiediens, mag slegs deur die President as hoof van die nasionale uitvoerende gesag ingestel word, en slegs ingevolge nasionale wetgewing.

(2) Die President as hoof van die nasionale uitvoerende gesag, moet 'n gekwalifiseerde en ervare beampte aanstel (ongeag geslag), as hoof van elke intelligensiediens wat ingevolge subartikel (1) ingestel is, en moet ook politieke verantwoordelikheid aanvaar vir die beheer en leiding van enige van daardie dienste, of 'n lid van die Kabinet aanwys om daardie verantwoordelikheid te aanvaar.

Bevoegdhede, funksies en monitering

  1. Nasionale wetgewing moet die objektiewe, bevoegdhede en funksies van die intelligensiedienste reguleer, insluitende enige intelligensie-afdeling van die weermag of polisiediens, en moet voorsiening maak vir:-

(a) die koördinering van alle intelligensiedienste; en

(b) burgerlike monitering van die bedrywighede van daardie dienste deur 'n inspekteur wat aangestel is deur die President (wat hoof is van die nasionale uitvoerende gesag), en wie dan ook goedgekeur is deur 'n resolusie wat deur die Nasionale Vergadering aangeneem is met 'n ondersteunende stem van minstens twee derdes van sy lede.

USAF Weermag

  1. (1) Die weermag moet gestruktureer en bestuur word as 'n gedissiplineerde weermag.

(2) Die primêre doel van die weermag is om die Federasie, sy integriteit en sy mense te verdedig en te beskerm in ooreenstemming met die Grondwet en die beginsels van internasionale reg wat die gebruik van geweld reguleer.

Politieke verantwoordelikheid

  1. (1) 'n Lid van die Kabinet moet verantwoordelik wees vir die verdediging.

(2) Slegs die President, as hoof van die nasionale uitvoerende gesag, mag die ontplooiing van die weermag magtig:-

(a) in samewerking met die polisiediens;

(b) ter verdediging van die Federasie; of

(c) in die nakoming van 'n internasionale verpligting.

(3) Wanneer die weermag vir enige vermelde doel in subartikel (2) ontplooi word, moet die President die Parlement, onmiddellik en met toepaslike besonderhede, in kennis stel van:-

(a) die redes vir die ontplooiing van die weermag;

(b) enige plek waar die weermag ontplooi word;

(c) die aantal persone betrokke; en

(d) die tydperk oor en durasie van, ontplooing wat van die weermag verwag sal word.

(4) Indien die Parlement nie gedurende die eerste sewe dae nadat die weermag ontplooi is soos in subartikel (2) beoog is nie, sit, moet die President die inligting wat in subartikel (3) vereis word, aan die toepaslike toesighoudende komitee verskaf.

Opdrag van weermag

  1. (1) Die President as nasionale uitvoerende hoof, is ook die opperbevelhebber van die weermag en moet die militêre bevelvoerders van die weermag aanstel.

(2) Beheer van die weermag moet uitgeoefen word ooreenkomstig die aanwysings van die kabinetslid wat verantwoordelik is vir verdediging, onder die gesag van die President.

Nasionale Noodtoestande/Staat van Nasionale verdediging

  1. (1) Die President as hoof van die nasionale uitvoerende gesag, kan 'n nasionale noodtoestand/staat van nasionale verdediging verklaar en moet die Parlement dadelik met toepaslike besonderhede inlig oor:-

(a) die redes vir die verklaring(s);

(b) enige plek waar die weermag ontplooi word; en

(c) die aantal persone betrokke.

(2) As die Parlement nie sit wanneer 'n nasionale noodtoestand/staat van nasionale verdediging verklaar word nie, moet die President binne sewe dae na die verklaring, die parlement oproep na 'n buitengewone vergadering, met die doel om die besonderhede van die noodtoestand/staat van nasionale verdediging met hulle te deel.

(3) 'n Verklaring van 'n noodtoestand/staat van nasionale verdediging verval, tensy dit binne sewe dae na die verklaring deur die Parlement goedgekeur is.

Burgerlike verdedigings-sekretariaat

  1. 'n Burgerlike sekretariaat vir verdediging moet ingestel word deur nasionale wetgewing om onder die leiding van die kabinetslid wat verantwoordelik is vir verdediging, te funksioneer.

HOWE EN ADMINISTRASIES VAN REGSGELEERDHEID

Geregtelike owerheid

  1. (1) Die regsgesag van die Federasie is word die howe gevestig.

(2) Die howe is onafhanklik en slegs onderworpe aan die Grondwet en die wet wat hulle onpartydig moet toepas sonder vrees, bevoordeling of benadeling.

(3) Geen persoon of staats liggaam mag inmeng met die funksionering van die howe nie.

(4) Staats liggame moet deur middel van wetgewing en ander maatreëls die howe bystaan en beskerm om die onafhanklikheid, onpartydigheid, waardigheid, toeganklikheid en doeltreffendheid van die howe te verseker.

(5) 'n Bestelling of besluit wat deur 'n hof uitgereik is, bind alle staats liggame waaraan, en persone op wie, dit van toepassing is.

(6) Die Hoofregter, is die hoof van die regbank en oefen verantwoordelikheid uit oor die vestiging van en toesighouding oor, norme en standaarde, vir die uitoefening van regsfunksies in alle howe.

Regstelsel

  1. Die howe is:-

(a) die Konstitusionele Hof;

(b) die Hoogste Hof van Appèl;

(c) die Hooggeregshof van USAF, en enige hoër hof van appèl wat deur 'n Parlementswet ingestel kan word om appèlle van 'n hof (met 'n status soortgelyk aan die Hooggeregshof van USAF) te verhoor;

(d) die landdroshowe; en

(e) enige ander hof ingestel of erken ingevolge 'n Parlementswet, insluitend 'n hof van 'n status wat soortgelyk is aan die Hooggeregshof van USAF, of Landdroshowe.

(f) militêre howe

Konstitusionele Hof

  1. (1) Die Konstitusionele Hof bestaan uit die Hoofregter van USAF, die Adjunk Hoofregter en nege ander regters.

(2) 'n Saak voor die Konstitusionele Hof moet deur minstens agt regters aangehoor word.

(3) Die Konstitusionele Hof is:-

(a) die hoogste hof van die Federasie; en

(b) mag besluit oor:-

(i) grondwetlike aangeleenthede; en

(ii) enige ander aangeleentheid, indien die Konstitusionele Hof beslis om appèl toe te staan op grond daarvan dat die aangeleentheid 'n argumenteerbare regspunt van algemene openbare belang inhou, wat deur daardie hof oorweeg behoort te word, en

(c) maak die finale besluit of 'n aangeleentheid binne sy jurisdiksie is.

(4) Slegs die Konstitusionele Hof mag:-

(a) geskille tussen staats liggame in die nasionale of staatsfeer met betrekking tot die grondwetlike status, magte of funksies van enige van daardie staats liggame, beslis;

(b) besluit oor die grondwetlikheid van enige parlementêre of staatswetsontwerp

(d) besluit oor die grondwetlikheid van enige wysiging van die Grondwet;

(e) besluit dat die Parlement of die President versuim het om 'n grondwetlike verpligting na te kom; of

(f) 'n staatsgrondwet sertifiseer.

(5) Die Konstitusionele Hof maak die finale beslissing of 'n Parlementswet, 'n staatswet of die optrede van die President grondwetlik is en moet die ongeldigheid bevestig van die Hooggeregshof van USAF, of enige hof van soortgelyke status, om so 'n aksie deur te voer, voordat daardie beslissing enige gewig dra.

(6) Nasionale wetgewing of die reëls van die Konstitusionele Hof moet 'n persoon toelaat wanneer dit in die belang van geregtigheid en met verlof van die Konstitusionele Hof is om: -

(a) 'n saak direk na die Konstitusionele Hof te bring; of

(b) om regstreeks by die Konstitusionele Hof teen enige ander hof se uitspraak te appelleer.

(7) 'n Grondwetlike aangeleentheid sluit in enige kwessie wat die interpretasie, beskerming of afdwinging van die Grondwet betref.

Hoogste Hof van Appèl

  1. (1) Die Hoogste Hof van Appèl bestaan uit 'n Hoofregter, 'n Adjunk Hoofregter en die aantal regters van appèl wat ingevolge 'n Parlementswet bepaal word.

(2) 'n Saak voor die Hoogste Hof van Appèl moet beslis word deur die aantal regters wat ingevolge 'n parlementswet bepaal word.

(3) (a) Die Hoogste Hof van Appèl kan appèlle beslis in enige aangeleentheid wat voortspruit uit die Hooggeregshof van USAF, 'n hof met 'n soortgelyke status aan die Hooggeregshof van USAF, (behalwe ten opsigte van arbeids- of kompetisie- aangeleenthede), en tot so 'n mate soos bepaal word deur 'n Parlementswet.

(b) Die Hoogste Hof van Appèl mag slegs besluit oor:-

(I) 'n beroep (appèl);

(ii) kwessies wat verband hou met appèlle; en

(iii) enige ander aangeleentheid wat na hom verwys kan word in omstandighede wat deur 'n Parlementswet bepaal word.

Hooggeregshof Hof van USAF

  1. (1) Die Hooggeregshof van USAF mag besluit oor:-

(a) enige grondwetlike aangeleentheid behalwe 'n saak wat:-

(i) die Konstitusionele Hof ingestem het om direk te aan te hoor; of

(ii) deur 'n Parlementswet, jurisdiksie toeken is aan 'n ander hof met 'n status soortgelyk aan die Hooggeregshof van USAF; en

(b) enige ander aangeleentheid wat nie deur 'n Parlementswet aan 'n ander hof toegewys is nie.

(2) Die Hooggeregshof van USAF bestaan uit die afdelings bepaal deur 'n Parlementswet, welke Wet moet voorsiening maak vir:-

(a) die vestiging van afdelings, met een of twee setels in 'n afdeling; en

(b) die toekenning van jurisdiksie aan 'n Afdeling of 'n setel met 'n Afdeling.

(3) Elke Afdeling van die Hooggeregshof van USAF:-

(a) het 'n regter-president;

(b) mag een of meer adjunk-regters president hê; en

(c) die aantal ander regters wat ingevolge nasionale wetgewing bepaal is.

Vervolgingsgesag

  1. (1) Daar is 'n enkele nasionale vervolgingsgesag in die Federasie, gestruktureer ingevolge 'n Parlementswet, en bestaan uit:-
  1. a) 'n Nasionale Direkteur van Openbare Vervolgings, wat die hoof van die vervolgingsgesag is en deur die President aangestel word as hoof van die nasionale uitvoerende gesag; en

(b) Direkteure van Openbare Vervolgings en aanklaers soos bepaal deur 'n Parlementswet.

(2) Die vervolgingsgesag het die bevoegdheid om namens die federasie strafregtelike verrigtinge in te stel en om enige nodige funksies te verrig wat verband hou met die instelling van strafregtelike verrigtinge.

(3) Nasionale wetgewing moet verseker dat die Direkteure van Openbare Vervolgings:-

(a) toepaslik gekwalifiseerd is; en

(b) is verantwoordelik vir vervolging in spesifieke jurisdiksies

(4) Nasionale wetgewing moet verseker dat die vervolgingsgesag sy funksies uitoefen sonder vrees, guns of vooroordeel.

(5) Die Nasionale Direkteur van Openbare Vervolgings moet:-

(a) met instemming van die Kabinetslid wat vir die regsuitvoering verantwoordelik is en na oorleg met die Direkteure van Openbare Vervolgings oor vervolgingsbeleid besluit, wat in die vervolgingsproses nagekom moet word;

(b) moet beleidsriglyne uitreik wat in die vervolgingsproses nagekom moet word;

(c) in die vervolgingsproses kan ingryp wanneer beleidsriglyne nie nagekom word nie; en

(d) 'n besluit kan hersien om die volgende persone te vervolg of nie te vervolg nie, (na oorlegpleging met die betrokke Direkteur van Openbare Vervolgings en deur na vertoë te kyk binne 'n tydperk wat deur die Nasionale Direkteur van Openbare Vervolging gespesifiseer is):

(i) Die beskuldigde.

(ii) Die klaer.

(iii) Enige ander persoon of party wat die Nasionale Direkteur as relevant beskou.

(6) Die Kabinetslid wat verantwoordelik is vir die regsuitvoering moet die finale verantwoordelikheid oor die vervolgingsgesag uitoefen.

(7) Alle ander aangeleenthede rakende die vervolgingsgesag moet deur nasionale wetgewing bepaal word.

Ander aangeleenthede rakende regsuitvoering

  1. Nasionale wetgewing kan voorsiening maak vir enige aangeleentheid rakende die regsuitvoering wat nie in die Grondwet hanteer word nie, insluitend:-

(a) opleidingsprogramme vir regsbeamptes;

(b) prosedures vir die hantering van klagtes oor regsbeamptes; en

(c) die deelname van ander persone as regsbeamptes in hofbeslissings.

PUBLIEKE ADMINISTRASIE

Basiese waardes en beginsels van openbare administrasie

  1. (1) Openbare administrasie moet beheer word deur die demokratiese waardes en beginsels wat in die Grondwet vervat is, insluitende die volgende beginsels:

(a) 'n Hoë standaard van professionele etiek moet bevorder en gehandhaaf word.

(b) Doeltreffende, ekonomiese en effektiewe gebruik van hulpbronne moet bevorder word.

(c) Publieke administrasie moet ontwikkelingsgerig wees.

(d) Dienste moet onpartydig, regverdig, billik en sonder vooroordeel verskaf word.

(e) Daar moet op mense se behoeftes gereageer word, en die publiek moet aangemoedig word om aan beleidmaking deel te neem.

(f) Publieke administrasie moet aanspreeklik wees.

(g) Deursigtigheid moet bevorder word deur die publiek te voorsien van tydige, toeganklike en akkurate inligting.

(h) Goeie menslikehulpbronbestuur en loopbaanontwikkelingspraktyke om menslike potensiaal te maksimeer, moet gepropageer word.

(2) Bogenoemde beginsels is van toepassing op:-

(a) administrasie in elke regeringsfeer;

(b) staats liggame; en

(c) publieke ondernemings.

(3) Die aard en funksies van verskillende sektore, administrasies of instansies van openbare administrasie, is relevante faktore wat in ag geneem moet word wanneer die wetgewing wat openbare administrasie reguleer, in die lewe geroep word.

DIE PRESIDENT EN NASIONALE UITVOERENDE RAAD

Die president

  1. Die President:-

(a) is die Hoof van Federasie en hoof van die nasionale uitvoerende raad;

(b) moet die Grondwet as die hoogste wet van die Federasie handhaaf, verdedig en respekteer; en

(c) moet die eenheid van die nasie bevorder wat die Federasie sal bevorder.

Bevoegdhede en funksies van President

  1. (1) Die President het die bevoegdhede wat deur die Grondwet en wetgewing aan hom toevertrou word, insluitende die bevoegdhede wat nodig is om die funksies van Hoof van die Federasie en hoof van die nasionale uitvoerende gesag te verrig.

(2) Die President is verantwoordelik vir:-

(a) die aanvaarding en ondertekening van wetsontwerpe;

(b) die terugverwysing van 'n Wetsontwerp na die Nasionale Vergadering vir heroorweging van die wetsontwerp se grondwetlikheid;

(c) die verwysing van 'n Wetsontwerp na die Konstitusionele Hof om te besluit oor die wetsontwerp se grondwetlikheid;

(d) die byeenroeping van die Nasionale Vergadering, die Nasionale Raad van State of die Parlement tot 'n buitengewone vergadering om spesiale agendas te vervul;

(e) enige aanstellings wat gedoen moet word wat volgens die Grondwet of wetgewing van die President vereis word om te maak, behalwe as hoof van die nasionale uitvoerende gesag;

(f) aanstellings van kommissies van ondersoek;

(g) die roeping tot 'n nasionale referendum ingevolge 'n Parlementswet;

(h) die ontvangs en erkenning van buitelandse diplomatieke en konsulêre verteenwoordigers;

(i) die aanstelling van ambassadeurs, gevolmagtigdes en diplomatieke en konsulêre verteenwoordigers;

(j) die vergewing van skuld van en/of verlening van grasie aan oortreders of enige boetes en verbeurings te wysig; en

(k) toekennings te oorhandig.

Uitvoerende gesag van die Federasie

  1. (1) Die uitvoerende gesag van die Federasie is gevestig in die President.

(2) Die President bedryf die uitvoerende gesag, saam met die ander lede van die Kabinet, deur:-

(a) nasionale wetgewing te implementeer, behalwe waar die Grondwet of 'n Parlementswet anders bepaal;

(b) 'n nasionale beleid te ontwikkel en implementeer;

(c) die funksies van staatsdepartemente en administrasies te koördineer;

(d) wetgewing op te stel en te inisieer; en

(e) enige ander uitvoerende funksie wat in die Grondwet of in nasionale wetgewing voorsiening gemaak voor word, uitvoer.

Kabinet

  1. (1) Die Kabinet bestaan uit die President as hoof van die Kabinet, 'n Adjunkpresident en Ministers.

(2) Die President benoem die Adjunkpresident en Ministers, besluit oor hulle bevoegdhede en funksies, en mag hulle ontslaan.

(3) Die President:-

(a) moet die Adjunkpresident uit die lede van die Nasionale Vergadering kies;

(b) enige aantal ministers uit die lede van die Vergadering kan kies; en

(c) mag nie meer as twee ministers van buite die Vergadering kies nie.

(4) Die President moet 'n lid van die Kabinet aanstel om die leier van regeringsbesigheid in die Nasionale Vergadering te wees.

(5) Die Adjunkpresident moet die President bystaan in die uitvoering van die funksies van die regering.

Verantwoordbaarheid en verantwoordelikhede

  1. (1) Die Adjunkpresident en Ministers is verantwoordelik vir die bevoegdhede en funksies van die uitvoerende hoof wat deur die President aan hulle toegewys is.

(2) Lede van die Kabinet is gesamentlik en afsonderlik aan die Parlement verantwoordelik vir die uitoefening van hul bevoegdhede en die verrigting van hul werksaamhede.

(3) Lede van die Kabinet moet:-

(a) ooreenkomstig die Grondwet optree; en

(b) die Parlement volledige en gereelde verslae oor aangeleenthede onder hulle beheer gee.

Voortsetting van die Kabinet na verkiesings

  1. Wanneer 'n verkiesing van die Nasionale Vergadering gehou word, bly die Kabinet, die Adjunkpresident, Ministers en enige Adjunkministers bevoeg om te funksioneer, totdat die persoon wat as president verkies word deur die volgende vergadering aanvaar word.

Eed of bevestiging

  1. Voordat die Adjunkpresident, ministers en enige adjunkministers begin om hul funksies te verrig, moet hulle trou sweer aan die Federasie en gehoorsaamheid aan die Grondwet.

Gedrag van Kabinetslede en Adjunkministers

  1. (1) Lede van die Kabinet en Adjunkministers moet optree ooreenkomstig 'n etiese kode wat deur nasionale wetgewing voorgeskryf word.

(2) Lede van die Kabinet en Adjunkministers mag nie:-

(a) enige ander betaalde werk onderneem nie;

(b) optree op enige wyse wat teenstrydig is met hul kantoor, of hulself blootstel aan enige situasie waarby die risiko van 'n konflik tussen hul amptelike verantwoordelikhede en private belange bestaan; of

(c) hul posisie of enige inligting wat aan hulle toevertrou is, gebruik om hulself te verryk of enige ander persoon onbehoorlik te bevoordeel nie.

STATE

(1) Die Federasie bestaan uit die volgende state:

(A)

(B)

C)

(D)

(F)

(H)

(2) Die geografiese gebiede van die onderskeie state, bestaan uit die som van die aangeduide geografiese gebiede wat weerspieël word in die verskillende landskaarte waarna verwys word in die Kennisgewing gelys in Bylae 1A.

(3) (a) Wanneer die geografiese gebied van 'n staat deur 'n wysiging van die Grondwet bepaal word, kan 'n Parlementswet voorsiening maak vir maatreëls wat binne 'n redelike tyd die regs-, praktiese en enige ander gevolge van die herbepaling in werking gestel sal kan word.

(b) 'n Parlementswet soos uitgedruk in paragraaf (a) kan effektief gemaak en geïmplementeer word, voordat sodanige wysiging van die Grondwet van krag is, maar enige staatsfunksies, bates, regte, verpligtinge, pligte of laste mag slegs ingevolge daardie Wet, offisieel oorgedra word, nadat die wysiging van die Grondwet van krag word.

Staatswetgewers

Wetgewende gesag van state

  1. (1) Die wetgewende gesag van 'n staat is gevestig in sy staatswetgewer en verleen aan die staatswetgewer die mag om:-

(a) 'n grondwet vir sy staat in die lewe te roep, of enige grondwet wat deur hom in die lewe geroep is is, te wysig

(b) wetgewing vir sy staat te in die lewe te roep met betrekking tot:-

(i) enige aangeleentheid binne 'n funksionele gebied wat in Bylae 4 gelys is;

(ii) enige aangeleentheid binne 'n funksionele gebied wat in Bylae 5 gelys is;

(iii) enige aangeleentheid buite daardie funksionele gebiede, en wat deur die nasionale wetgewing uitdruklik aan die staat toegeken word; en

(iv) enige aangeleentheid waarin 'n bepaling van die Grondwet die toepassing van staatswetgewing beoog het; en

(c) enige van sy wetgewende magte, wat hy aan 'n munisipale raad in daardie staat wil toewys.

(2) Die wetgewer van 'n staat kan deur 'n resolusie aan te neem, met 'n ondersteunende stem van minstens twee derdes van sy lede, die Parlement versoek om die naam van daardie staat te verander.

(3) 'n Staatswetgewer is slegs deur die Grondwet gebind en, indien dit 'n grondwet vir sy staat bevat, ook deur daardie grondwet,... en moet handel in ooreenstemming met en binne die grense van, die Grondwet en die staatsgrondwet.

(4) Staatswetgewing ten opsigte van 'n aangeleentheid wat redelikerwys nodig is vir, of in verband staan met, die effektiewe uitoefening van 'n bevoegdheid rakende enige aangeleentheid in Bylae 4 gelys, is vir alle doeleindes wetgewing ten opsigte van 'n aangeleentheid wat in Bylae 4 gelys word.

(5) 'n Staatswetgewer mag aan die Nasionale Vergadering wetgewing aanbeveel aangaande enige aangeleentheid buite die gesag van daardie wetgewer, of ten opsigte waarvan 'n Parlementswet 'n staatswet oorheers.

Samestelling en verkiesing van staatswetgewers

  1. (1) 'n Staatswetgewingsliggaam bestaan uit manlike en vroulike lede, wat verkies is ingevolge 'n kiesstelsel wat:-

(a) voorgeskryf word deur nasionale wetgewing;

(b) gebaseer is op daardie staat se segment van die nasionale gemeenskaplike kieserslys;

(c) voorsiening maak vir 'n minimum wettige stemouderdom van 18 jaar; en

(2) 'n Staatswetgewingsliggaam bestaan uit tussen 30 en 80 lede. Die aantal staatswetgewers wat elke staat wettiglik mag he (en wat mag verskil tussen state), moet bepaal word ooreenkomstig 'n formule wat deur nasionale wetgewing voorgeskryf word.

Lidmaatskap

  1. (1) Elke burger wat bevoeg is om vir die Nasionale Vergadering te stem, kwalifiseer om lid te wees van 'n staatswetgewingsliggaam, behalwe:-

(a) iemand wat deur die staat aangestel word, of in diens is en vergoeding ontvang vir daardie aanstelling of diens, met die uitsondering van:-

(i) die Premier en ander lede van die Uitvoerende Raad van 'n staat; en

(ii) ander ampsdraers wie se funksies hulle alreeds kwalifiseer vir die amp van staatswetgewer, en verenigbaar is met welke funksies wat deur nasionale wetgewing verklaar is;

(b) lede van die Nasionale Vergadering, permanente afgevaardigdes by die Nasionale Raad van State, of lede van 'n Munisipale Raad;

(c) nie-gerehabiliteerde insolvente;

(d) iemand wat deur 'n hof van die Federasie onbevoegd verklaar is; of

(e) enigeen wat na hierdie artikel in werking getree het, skuldig bevind word aan 'n misdryf en gevonnis word tot meer as 12 maande gevangenisstraf sonder die keuse van 'n boete, hetsy in die Federasie of buite die Federasie, en/of indien die optrede wat die misdryf uitmaak, 'n misdryf in die Federasie was, maar niemand mag as gevonnis beskou word voordat 'n appèl teen die skuldigbevinding of vonnis vasgestel is nie, of totdat die tyd vir appèl verstryk het nie.

(2) 'n Persoon wat nie kragtens subartikel (1) (a) of (b) in aanmerking kom om 'n lid van 'n staatswetgewingsliggaam te wees nie, kan 'n kandidaat vir wetgewer word, onderworpe aan enige perke of voorwaardes wat deur nasionale wetgewing bepaal word.

(3) 'n Persoon verloor lidmaatskap van 'n staatswetgewingsliggaam indien daardie persoon:-

(a) ophou om in aanmerking te kom;

(b) sonder toestemming van die wetgewingsliggaam afwesig is binne omstandighede waarvoor die reëls en bevele van die wetgewer, verlies van lidmaatskap voorskryf; of

(c) ophou om 'n lid van die party te wees wat daardie wetgewer (as lid van die wetgewingsliggaam) benoem het as sy party.

(4) Vakatures in 'n staatswetgewer moet gevul word ingevolge nasionale wetgewing.

Eed van bevestiging

  1. Voordat lede van 'n staatswetgewer hul funksies in die wetgewingsliggaam begin verrig, moet hulle ooreenkomstig Bylae 2, die eed van getrouheid aan die Federasie en gehoorsaamheid aan die Grondwet afle of bevestig.

Termyndurasies van staatwetgewingsliggame

  1. (1) 'n Staatswetgewingsliggaam word vir 'n termyn van vyf jaar verkies.

(2) Indien 'n staatswetgewingsliggaam ingevolge artikel 109 ontbind word of wanneer sy termyn verstryk, moet die Premier-hoof van die staat by wyse van proklamasie die datums vir 'n verkiesing bepaal en daarstel, (die verkiesing moet binne 90 dae na die datum gehou moet word vandat die wetgewingsliggaam ontbind is, of sy termyn verstryk het). 'n Proklamasie wat die datums vir 'n verkiesing bepaal en daarstel, kan voor of na die verstryking van die termyn van 'n staatswetgewingsliggaam, uitgereik word.

(3) Indien die uitslag van 'n verkiesing van 'n staatswetgewingsliggaam nie bekendgemaak en verklaar word binne die tydperk waarna in artikel 190 verwys word nie, of indien 'n verkiesing deur 'n hof tersyde gestel word, moet die President deurmiddel van 'n proklamasie die datums vir 'n ander verkiesing bepaal en daarstel, wat binne 90 dae na die verstryking van daardie tydperk, of die datum waarop die verkiesing ter syde gestel is, gehou moet word.

(4) 'n Staatswetgewingsliggaam bly bevoeg om te funksioneer vanaf die tyd wat dit ontbind is, of sy termyn verstryk, tot die dag voor die eerste dag van die stemming vir die volgende wetgewingsliggaam.

Ontbinding van 'n staatswetgewingsliggaam voor verstryking van termyn

  1. (1) Die Premier van 'n staat moet die staatswetgewingsliggaam ontbind indien:-

(a) die wetgewingsliggaam 'n besluit aangeneem het om met 'n ondersteunende stem van 'n meerderheid van sy lede, te ontbind; en

(b) een jaar het verloop sedert die wetgewingsliggaam verkies is.

(2) 'n Waarnemende Premier moet die staatswetgewingsliggaam ontbind indien:-

(a) daar 'n oop vakature vir die posisie van Premier is; en

(b) die wetgewer versuim het om 'n nuwe premier te kies binne 30 dae nadat die posisie van Premier vakant geraak het.

Sittings en resesperiodes

  1. (1) Na 'n verkiesing moet die eerste sitting van 'n staatswetgewingsliggaam op 'n tyd en datum bepaal word deur 'n regter wat deur die Hoofregter aangewys is, maar nie meer as 14 dae nadat die verkiesingsuitslag verklaar is nie. 'n Staatswetgewingsliggaam kan self die tyd en duur van sy ander sittings en resesperiodes bepaal.

(2) Die Premier van 'n staat kan die staatswetgewingsliggaam op enige tydstip na 'n buitengewone vergadering oproep om spesiale verrigtinge te uit te voer.

(3) 'n Staatswetgewingsliggaam kan gewoonlik bepaal waar dit sal plaasvind.

Sprekers (Speakers) en Adjunksprekers

  1. (1) By die eerste sitting na sy verkiesing, of wanneer dit nodig is om 'n vakature te vul, moet 'n staatswetgewingsliggaam, uit sy lede, 'n Spreker (Speaker) en 'n Adjunkspreker verkies.

(2) 'n Regter wat deur die Hoofregter aangewys is, moet oor die verkiesing van 'n Spreker toesig hou. Die Spreker (Speaker) voer die prosedure vir verkiesing van 'n adjunkspeaker uit.

(3) Die prosedure uiteengesit in Deel A van Bylae 3 is van toepassing op die verkiesing van Sprekers (Speakers) en Adjunksprekers.

(4) 'n Staatswetgewingsliggaam mag sy Spreker (Speaker) of Adjunkspreker uit sy amp verwyder deur middel van 'n besluit. 'n Meerderheid van die lede van die wetgewingsliggaam moet teenwoordig wees wanneer die besluit aangeneem word.

(5) Ingevolge sy reëls en bevele kan 'n staatswetgewingsliggaam vanuit sy lede ander voorsittende beamptes kies, om die Spreker (Speaker) en die Adjunkspeaker by te staan.

Besluite

  1. (1) Behalwe waar die Grondwet anders bepaal, moet:-

(a) 'n meerderheid van die lede van 'n staatswetgewingsliggaam teenwoordig wees voordat 'n stemming oor 'n wetsontwerp of 'n wysiging van 'n wetsontwerp geneem kan word;

(b) minstens een derde van die lede teenwoordig wees voordat 'n stemming oor enige kwessie voor die wetgewingsliggaam geneem kan word; en

(c) alle kwessies voor 'n staatswetgewingsliggaam bepaal word deur 'n meerderheid stemme wat uitgebring word.

(2) Die lid wat 'n vergadering van 'n staatswetgewingsliggaam oorsien, het geen normale "tellende" stem nie, maar:-

(a) moet 'n beslissende stem uitbring wanneer daar 'n gelyke aantal stemme aan opponeerende kante van 'n kwessie is; en

(b) kan 'n beslissende stem uitbring wanneer 'n kwessie met 'n ondersteunende stem van minstens twee derdes van die lede van die staatswetgewende liggaam beslis moet word.

Permanente afgevaardigdes se regte in staatswetgewende liggame

  1. 'n Staat se permanente afgevaardigdes aan die Nasionale Raad van State mag die nasionale wetgewer en sy komitees bywoon en mag praat, maar mag nie stem nie. Die wetgewer mag 'n permanente afgevaardigde vereis om die wetgewer of sy komitees by te woon.

Magte van staatswetgewende liggame

  1. (1) By die uitoefening van sy wetgewende mag mag 'n staatswetgewende liggaam:-

(a) 'n Wetsontwerp voor die wetgewende liggaam oorweeg, aanvaar, wysig of verwerp; en

(b) wetgewing inisieer of voorberei, (behalwe geldwetsontwerpe).

(2) 'n Staatswetgewende liggaam moet voorsiening maak vir meganismes om:-

(a) te verseker dat alle staatsuitvoerende liggame van die staat vir die uitvoering daarvan verantwoordelik is; en

(b) om toesig te hou oor:-

(i) die uitoefening van staatsuitvoerende gesag in die staat, insluitende die implementering van wetgewing; en

(ii) enige staats liggaam in die staat.

Bewyse of inligting voor staatswetgewende liggame

  1. 'n Staatswetgewende liggaam of enige van sy komitees mag:-

(a) enige persoon oproep om voor hom te verskyn om getuienis te lewer onder eed of bevestiging, of om dokumente te oorhandig;

(b) vereis dat enige persoon of staatsinstelling daaroor verslag doen;

(c) ingevolge 'n staatswetgewing of reëls en opdragte, enige persoon of instelling verplig om te voldoen aan 'n dagvaarding of vereiste ingevolge paragraaf (a) of (b); en

(d) versoeke, voorstellings of voorleggings van enige belanghebbende persone of instansies ontvang.

Interne reëlings, prosedures en prosedures van staatswetgewende liggame

  1. (1) 'n Staatswetgewende liggaam mag:-

(a) sy interne reëlings, prosedures en prosedures bepaal en beheer; en

(b) reëls en bevele rakende sy besigheid te maak, met inagneming van verteenwoordigende en deelnemende demokrasie, aanspreeklikheid, deursigtigheid en openbare betrokkenheid.

(2) Die reëls en bevele van 'n staatswetgewende liggaam moet voorsiening maak vir:-

(a) die instelling, samestelling, bevoegdhede, funksies, prosedures en duur van sy komitees;

(b) die deelname aan die verrigtinge van die wetgewende liggaam en sy komitees van minderheidspartye wat in die wetgewende liggaam verteenwoordig word, op 'n wyse wat met demokrasie ooreenstem;

(c) finansiële en administratiewe bystand aan elke party wat in die wetgewende liggaam verteenwoordig word, (in verhouding tot sy verteenwoordiging), sodat die party en sy leier in staat gestel sal kan word om hul werksaamhede in die wetgewende liggaam effektief te verrig;

Voorregte

  1. (1) Lede van 'n staatswetgewende liggaam en die staat se permanente afgevaardigdes aan die Nasionale Raad van State:-

(a) besit vryheid van spraak in die wetgewende liggaam en in sy komitees, behoudens sy reëls en opdragte; en

(b) is nie aanspreeklik vir siviele of strafregtelike verrigtinge, arrestasie, gevangenisstraf of skadevergoeding vir:-

(i) enigiets wat hulle gesê het, voorgelê het aan, of ngehandig het by, die wetgewende liggaam of enige van sy komitees; of

(ii) enigiets wat geopenbaar word as gevolg van enigiets wat hulle gesê het, voorgelê het, of ingehandig het, by die wetgewende liggaam of enige van sy komitees nie.

(2) Ander voorregte en immuniteite van 'n staatswetgewende liggaam en sy lede, kan deur nasionale wetgewing voorgeskryf word.

(3) Salarisse, toelaes en voordele betaalbaar aan lede van 'n staatswetgewende liggaam is 'n direkte betaling uit die Staatsinkomstefonds.

Openbare toegang tot, en betrokkenheid by staatswetgewende liggame

  1. (1) 'n Staatswetgewende liggaam moet:-

(a) openbare betrokkenheid by die wetgewende en ander prosesse van die wetgewende liggaam en sy komitees fasiliteer; en

(b) sy sake op 'n oop manier bedryf en sy vergaderings en dié van sy komitees in die openbaar hou, maar redelike maatreëls mag geneem word om:-

(i) openbare toegang, insluitende toegang van die media, tot die wetgewende liggaam en sy komitees te reguleer; en

(ii) voorsiening te maak vir die soeke na enige persoon (en waar van toepassing), die weiering van toegang tot vergaderings, of die verwydering van, enige persoon vanuit sulke vergaderings te fasiliteer.

(2) 'n Staatswetgewende liggaam mag die publiek, insluitende die media, nie uitsluit van 'n vergadering van 'n komitee nie, tensy dit redelik en geregverdig is, om in 'n oop en demokratiese samelewing te doen.

Inleiding tot Wetsontwerpe

Slegs lede van die Uitvoerende Raad van 'n staat of 'n komitee of lid van 'n staatswetgewende liggaam, mag 'n wetsontwerp in die wetgewende liggaam voorlê; maar slegs die lid van die Uitvoerende Raad wat verantwoordelik is vir finansiële aangeleenthede in die staat, mag 'n geldwetsontwerp in die wetgewende liggaam instel.

Geld Wetsontwerpe

  1. (1) 'n Wetsontwerp is 'n geldwetsontwerp, indien dit:-

(a) geld beskikbaar stel;

(b) staatsbelasting, heffings, pligte of bybetalings oplê;

(c) vrystellings van enige staatsbelasting instel, heffings, pligte of bybetalings afskaf, of verminder, of verleen; of

(d) direkte koste teen 'n staatsinkomstefonds magtig.

(2) 'n Geldwetsontwerp mag nie enige ander aangeleentheid affekteer nie, behalwe in die geval van:-

(a) 'n ondergeskikte aangeleentheid wat verband hou met die aanwending van geld;

(b) die oplegging, afskaffing of vermindering van staatsbelasting, heffings, pligte of bybetalings;

(c) die toestaan van vrystelling van staatsbelasting, heffings, pligte of bybetalings; of

(d) die magtiging van direkte koste teen 'n Staatsinkomstefonds.

(3) 'n Staatswet moet voorsiening maak vir 'n prosedure waardeur die staat se wetgewende liggaam 'n geldwetsontwerp kan wysig.

Instemming met Wetsontwerpe

  1. (1) Die Premier van 'n staat moet met 'n wetsontwerp wat ingevolge hierdie hoofstuk deur die staatswetgewende liggaam aangeneem is, instem en dit onderteken, of indien die Premier voorbehoude het oor die grondwetlikheid van die Wetsontwerp, dit terugverwys na die wetgewer vir heroorweging.

(2) Indien 'n Wetsontwerp na heroorweging die Premier se voorbehoude ten volle akkommodeer, moet die Premier die Wetsontwerp óf:-

(a) goedkeur en onderteken; of

(b) dit na die Konstitusionele Hof verwys vir 'n besluit oor die grondwetlikheid daarvan.

(3) Indien die Konstitusionele Hof besluit dat die wetsontwerp grondwetlik is, moet die Premier dit goedkeur en onderteken.

Aansoek deur lede na Konstitusionele Hof

  1. (1) Lede van 'n staatswetgewende liggaam kan by die Konstitusionele Hof aansoek doen om 'n bevel, wat verklaar dat alles in, of deel van, 'n staatswet ongrondwetlik is.

(2) 'n Aansoek:-

(a) moet ondersteun word deur minstens 20 persent van die lede van die wetgewende liggaam; en

(b) moet gedoen word binne 30 dae vanaf die datum waarop die Premier die Wet goedgekeur en onderteken het.

(3) Die Konstitusionele Hof kan gelas dat alles, of 'n deel van 'n Wet wat die onderwerp van 'n aansoek ingevolge subartikel (1) is, geen krag het totdat die Hof die aansoek beslis het nie, indien:-

(a) die belange van geregtigheid dit vereis; en

(b) die aansoek 'n redelike vooruitsig vir sukses het.

(4) Indien 'n aansoek onsuksesvol is en nie 'n redelike vooruitsig vir sukses het nie, kan die Konstitusionele Hof aansoekers gelas om die regskoste daarvoor te betaal.

Publikasie van Staatswette

  1. 'n Wetsontwerp wat deur die Premier van 'n staat goedgekeur en geteken is, moet dadelik gepubliseer word, en word 'n staatswet wat van krag is by publikasie, of op 'n datum wat ingevolge die Wet bepaal word.

Veilige bewaring van staatswette

  1. Die getekende afskrif van 'n Staatswet is afdoende bewys van die bepalings van daardie Wet en moet na publikasie aan die Konstitusionele Hof toevertrou word vir veilige bewaring.

Staatsbestuurders

Uitvoerende gesag van state

  1. (1) Die uitvoerende gesag van 'n staat is in die Premier van daardie staat gevestig.

(2) Die Premier oefen die uitvoerende gesag saam met die ander lede van die Uitvoerende Raad uit deur:-

(a) die implementering van staatswetgewing in die staat;

(b) implementering van alle nasionale wetgewing binne die funksionele gebiede wat in Bylae 4 of 5 voorkom, behalwe waar die Grondwet of 'n Parlementswet anders bepaal;

(c) binne die staat te administreer, asook by magtiging deur nasionale wetgewing buite die funksionele gebiede (wat in Bylaes 4 en 5 voorkom), waarvan die administrasie ingevolge 'n Parlementswet, aan die staatsbestuurder toegewys is;

(d) staatsbeleid te ontwikkel en implementeer;

(e) die funksies van die staatsadministrasie en sy departemente te koördineer;

(f) staatswetgewing op te stel en te inisieer; en

(g) enige ander funksie wat ingevolge die Grondwet of 'n Parlementswet aan die staatskomitee toegewys is, uit te voer.

(3) 'n Staat het uitvoerende gesag ingevolge subartikel (2) (b) slegs in soverre die staat die administratiewe vermoë het om effektiewe verantwoordelikheid te aanvaar. Die nasionale regering moet by wetgewende en ander maatreëls die staat help om die administratiewe kapasiteit te ontwikkel wat nodig is vir effektiewe uitoefening van sy bevoegdhede en die verrigting van sy funksies wat na verwys word in subartikel (2).

(4) Enige dispuut aangaande die administratiewe hoedanigheid van 'n staat ten opsigte van enige funksie moet binne 30 dae na die datum van die verwysing na die Raad, na die Nasionale Raad van State verwys word.

(5) Behoudens artikel 100, is die implementering van staatswetgewing in 'n staat, 'n eksklusiewe staatsuitvoerende gesag.

(6) Die staatsbestuurder moet optree ooreenkomstig:-

(a) die Grondwet; en

(b) die staatsgrondwet, indien 'n grondwet vir die staat ingestel is.

Toewysing van funksies

  1. 'n Lid van die Uitvoerende Raad van 'n staat, kan enige mag of funksie wat ingevolge 'n Parlementswet of 'n Staatswet uitgeoefen of verrig word, aan 'n Munisipale Raad toewys. 'n Toewysing:-

(a) moet ingevolge 'n ooreenkoms tussen die betrokke Uitvoerende Raadslid en die Munisipale Raad wees;

(b) moet konsekwent wees met die Wet ingevolge waarvan die betrokke mag of funksie uitgeoefen of uitgevoer word; en

(c) tree in werking by proklamasie deur die Premier.

Bevoegdhede en funksies van Premiers

  1. (1) Die Premier van 'n staat beskik oor die bevoegdhede en funksies wat die Grondwet en enige wetgewing aan daardie amp toevertrou het.

(2) Die Premier van 'n staat is verantwoordelik vir:-

(a) aanvaarding en ondertekening van wetsontwerpe;

(b) Die terugverwysing van 'n Wetsontwerp na die staatswetgewende liggaam vir heroorweging van die wetsontwerp se grondwetlikheid;

(c) Die verwysing van 'n Wetsontwerp na die Konstitusionele Hof vir 'n besluit oor die wetsontwerp se grondwetlikheid;

(d) oproeping van die wetgewende liggaam tot 'n buitengewone sitting om spesiale sake te doen;

(e) aanstelling van kommissies van ondersoek; en

(f) om 'n referendum in die staat uit te roep, in ooreenstemming met nasionale wetgewing.

Verkiesing van Premiers

  1. (1) By sy eerste sitting na sy verkiesing en wanneer dit nodig is om 'n vakature te vul, moet 'n staatswetgewende liggaam, 'n manlike- of vroulike kandidaat uit sy lede verkies om die premier van die staat te wees.

(2) 'n Regter wat deur die Hoofregter aangewys is, moet oor die verkiesing van die Premier toesig hou. Die prosedure uiteengesit in Deel A van Bylae 3, is van toepassing op die verkiesing van die Premier.

(3) 'n Verkiesing om 'n vakature in die amp van Premier te vul, moet gehou word op 'n tyd en datum wat deur die Hoofregter bepaal word, maar nie later as 30 dae nadat die vakature ontstaan het nie.

Aanname van amp deur 'n Premier

  1. 'n Verkose Premier moet binne vyf dae nadat hy verkies is, die amp aanvaar en sy eed van gehoorsaamheid aan die Grondwet en die Federasie te sweer/bevestig, ooreenkomstig Bylae 2.

Ampstermyn en verwydering van Premiers

  1. (1) 'n Premier se ampstermyn begin wanneer die Premier die amp aanvaar en eindig wanneer 'n vakature vir die posisie ontstaan, of wanneer die persoon wat die volgende verkies word, die amp aanvaar.

(2) Niemand mag vir meer as twee termyne die pos as Premier beklee nie, maar wanneer 'n persoon verkies word om 'n interrim vakature in die amp van Premier te vul, word die tydperk tussen daardie verkiesing en die volgende verkiesing van 'n Premier nie as 'n termyn beskou nie.

(3) Die wetgewende liggaam van 'n staat kan by wyse van 'n resolusie wat aangeneem word met 'n ondersteunende stem van minstens twee derdes van sy lede, die Premier van sy amp verwyder maar slegs op grond van:-

(a) 'n ernstige oortreding van die Grondwet of die wet;

(b) ernstige wangedrag; of

(c) sy/haar onvermoë om die funksies van die kantoor te verrig.

(4) Enigiemand wat ingevolge subartikel (3) van die amp van Premier verwyder is mag:-

(a) mag geen voordele van daardie amp ontvang nie.

(b) mag nie in enige publieke amp dien nie.

Waarnemende Premiers

  1. (1) Wanneer die Premier afwesig is of nie andersins in staat is om die pligte van die amp van Premier uit te voer nie, of gedurende 'n vakature in die amp van Premier, dien 'n ampsdraer in die onderstaande volgorde as die Premier:-

(a) 'n Lid van die Uitvoerende Raad aangewys deur die Premier.

(b) 'n Lid van die Uitvoerende Raad aangewys deur die ander lede van die Raad.

(c) Die Spreker (Speaker), totdat die wetgewende liggaam een van sy ander lede aanwys.

(2) 'n Waarnemende Premier dra die verantwoordelikhede, bevoegdhede en funksies van die Premier.

(3) Alvorens die verantwoordelikhede, bevoegdhede en funksies van die Premier aanvaar word, moet die Waarnemende Premier getrou sweer aan die Federasie en gehoorsaamheid aan die Grondwet, in ooreenstemming met Bylae 2.

Uitvoerende Rade

  1. (1) Die Uitvoerende Raad van 'n staat bestaan uit die Premier, as hoof van die Raad, met nie minder nie, as vyf en nie meer as tien lede nie, wat deur die premier uit die lede van die staatswetgewer aangestel is.

(2) Die Premier van 'n staat wys die lede van die Uitvoerende Raad aan, wys hulle bevoegdhede en funksies uit, en mag hulle ontslaan.

Verantwoordbaarheid en verantwoordelikhede

  1. (1) Die lede van die Uitvoerende Raad van 'n staat is verantwoordelik vir die funksies van die uitvoerende gesag wat deur die Premier aan hulle toegewys is.

(2) Lede van die Uitvoerende Raad van 'n staat is gesamentlik en individueel aanspreeklik teenoor die wetgewende liggaam vir die uitoefening van hul bevoegdhede en die verrigting van hul werksaamhede.

(3) Lede van die Uitvoerende Raad van 'n staat moet:-

(a) ooreenkomstig die Grondwet optree en, indien 'n staatsgrondwet vir die staat neergele is, ook volgens daardie grondwet optree; en

(b) die wetgewende liggaam moet volledige en gereelde verslae verskaf oor aangeleenthede onder hulle beheer.

Voortsetting van Uitvoerende Rade na verkiesings

  1. Wanneer 'n verkiesing van 'n staatswetgewende liggaam gehou word, bly die Uitvoerende Raad en sy lede bekwaam om te funksioneer totdat die persoon wat verkies is as Premier deur die volgende verkose staatswetgewende liggaam, sy amp aanvaar.

Eed of bevestiging

  1. Voordat lede van die Uitvoerende Raad van 'n staat hul funksies begin verrig, moet hulle ooreenkomstig Bylae 2 die eed van getrouheid aan die Federasie en gehoorsaamheid aan die Grondwet sweer of bevestig.

Gedrag van lede van Uitvoerende Rade

  1. (1) Lede van die Uitvoerende Raad van 'n staat moet optree ooreenkomstig 'n etiese kode wat deur nasionale wetgewing voorgeskryf word.

(2) Lede van die Uitvoerende Raad van 'n staat mag nie:-

(a) enige ander betaalde werk onderneem nie;

(b) optree op enige wyse wat teenstrydig met hul kantoor is, of hulself blootstel aan enige situasie waarby die risiko van 'n konflik tussen hul amptelike verantwoordelikhede en private belange bestaan nie; of

(c) hul posisie of enige inligting wat aan hulle toevertrou is, gebruik om hulself te verryk of enige ander persoon onbehoorlik te bevoordeel nie.

Oordrag van funksies

  1. Die Premier kan deur middel van 'n proklamasie die volgende oordra na 'n lid van die Uitvoerende Raad :-

(a) die toevertrouing van administrasie van enige wetgewing aan 'n ander lid; of

(b) enige mag of funksie wat deur wetgewing aan 'n ander lid toevertrou is.

Tydelike opdrag van funksies

  1. Die Premier van 'n staat kan, enige bevoegdheid of funksie van 'n ander lid wat weens afwesigheid, of deur onbevoegdheid om daardie amp te beoefen, of as gevolg van onmoontlikheid om daardie funksie uit te voer, na 'n lid van die Uitvoerende Raad oordra.

Staatsinmenging in plaaslike regering

  1. (1) Wanneer 'n munisipaliteit nie 'n uitvoerende verpligting ingevolge die Grondwet of wetgewing kan nakom of nie, kan die betrokke staatsbestuurder tussenbeide tree deur enige gepaste stappe te doen om te verseker dat die verpligting vervul word, insluitende:-

(a) 'n aanwysing aan die Munisipale Raad uit te reik waarin die omvang van sy verpligtinge wat nagekom moet word en die stappe wat nodig is om sy verpligtinge na te kom, uiteensit is;

(b) die aanvaarding van verantwoordelikheid vir die betrokke verpligting in daardie munisipaliteit in die mate wat nodig is om:-

(i) noodsaaklike nasionale standaarde te handhaaf of gevestigde minimum standaarde vir die lewering van 'n diens na te kom;

(ii) te verhoed dat die Munisipale Raad onredelike optrede onderneem wat nadelig is vir die belange van 'n ander munisipaliteit of die staat as geheel; of

(iii) ekonomiese eenheid te handhaaf; of

(c) die Munisipale Raad ontbind en 'n administrateur aan te stel totdat 'n nuutverkose Munisipale Raad verklaar is, indien uitsonderlike omstandighede so 'n stap regverdig.

(2) Indien 'n staatsbestuurder ingevolge subartikel (1) (b) in 'n munisipaliteit ingryp moet:-

(a) moet daar deur hom, 'n skriftelike kennisgewing van die tussenkoms inhandig word rakende:-

(i) die kabinetslid wat verantwoordelik is vir plaaslike regeringsake; en

(ii) die betrokke staatswetgewende liggaam en die Nasionale Raad van State, binne 14 dae nadat die tussenkoms begin het;

(b) die tussenkoms moet eindig indien-

(i) die Kabinetslid wat vir plaaslike regeringsake verantwoordelik is, die tussenkoms binne 28 dae nadat dit begin het, afkeur of teen die einde van daardie tydperk die tussenkoms nie goedgekeur het nie; of

(ii) die Raad die tussenkoms binne 180 dae na die tussenkoms begin of teen die einde van daardie tydperk nie die tussenkoms goedgekeur het nie; en

(c) Die Raad moet, terwyl die intervensie voortduur, die ingryping gereeld hersien en enige toepaslike aanbevelings aan die staatsbestuurder kan maak.

(3) Indien 'n munisipale raad ingevolge subartikel (1) (c) ontbind word:-

(a) moet die staatsbestuurder dadelik 'n skriftelike kennisgewing van die ontbinding stuur aan:-

(i) die kabinetslid wat verantwoordelik is vir plaaslike regeringsake; en

(ii) die betrokke staatswetgewer en die Nasionale Raad van State; en

(b) die ontbinding moet van krag word 14 dae vanaf die datum van ontvangs van die kennisgewing deur die Raad, tensy dit deur die Kabinetlid of die Raad voor die verstryking van daardie 14 dae ter syde gestel is.

(4) Indien 'n munisipaliteit nie 'n verpligting ingevolge die Grondwet of wetgewing kan nakom om 'n begroting of enige inkomste-verhoging maatreëls te aanvaar wat nodig is om uitvoering te gee aan die begroting nie, moet die betrokke staatsbestuurder tussenbeide tree deur enige gepaste stappe te neem om verseker dat die begroting of daardie inkomste-verhoging maatreëls goedgekeur word, insluitende die ontbinding van die Munisipale Raad en:-

(a) 'n administrateur aanstel, totdat 'n nuwe verkose munisipale raad verkose verklaar is; en

(b) 'n Tydelike begroting of inkomste-verhoging maatreël goedkeur, om voorsiening te maak vir die voortgesette funksionering van die munisipaliteit.

(5) As 'n munisipaliteit as gevolg van 'n krisis in sy finansiële sake in ernstige of aanhoudende wesenlike breuke bly om sy verpligtinge ten opsigte van basiese dienslewering, en/of sy finansiële verpligtinge na te kom, of erken dat hy sy verpligtinge en/of finansiële verpligtinge, nie nakom nie moet die betrokke staatsbestuurder:-

(a) 'n remedierende plan opstel, wat gemik is daarop om die munisipaliteit se vermoë te herstel om sy verpligtinge om basiese dienste na te kom en/of in sy finansiële verpligtinge te voorsien, en wat:-

(i) moet voorberei word in ooreenstemming met nasionale wetgewing; en

(ii) die munisipaliteit bind by die uitoefening van sy wetgewende en uitvoerende gesag, maar slegs in die mate wat nodig is om die krisis in sy finansiële sake op te los; en

(b) die munisipale raad ontbind indien die munisipaliteit nie wetgewende maatreëls kan of wil goedkeur nie, insluitend 'n begroting of enige inkomste-verhoging maatreëls wat nodig is om uitvoering te gee aan die herstel plan, en-

(i) 'n administrateur aanstel totdat 'n nuwe Munisipale Raad verkose verklaar is; en

(ii) 'n tydelike begroting of inkomste-verhoging maatreëls of enige ander maatreëls wat uitvoering gee aan die herstelplan goedkeur, om voorsiening te maak vir die voortgesette funksionering van die munisipaliteit; of

(c) (indien die Munisipale Raad nie ingevolge paragraaf (b) ontbind word nie), verantwoordelikheid aanvaar vir die implementering van die herstelplan, in die mate wat die munisipaliteit nie die herstelplan kan, of andersins wil implementeer nie.

(6) Indien 'n staatsamptenaar ingevolge subartikel (4) of (5) in 'n munisipaliteit ingryp, moet hy 'n skriftelike kennisgewing van die tussenkoms indien by:-

(a) die Kabinetslid wat verantwoordelik is vir plaaslike regeringsake; en

(b) die betrokke staatswetgewer en die Nasionale Raad van State, binne sewe dae nadat die ingryping begin het.

(7) Indien 'n staatsbestuurder nie die bevoegdhede of die funksies soos uiteengeset in subartikel (4) of (5) uitvoer nie, of nie voldoende uitvoer nie, moet die nasionale uitvoerende gesag tussenbeide tree in terme van subartikel (4) of (5) in plaas van die betrokke staatsbestuurder.

(8) Nasionale wetgewing kan die implementering van hierdie afdeling reguleer, insluitend die prosesse wat deur hierdie afdeling ingestel is.

Uitvoerende besluite

  1. (1) 'n Besluit van die Premier van 'n staat moet skriftelik wees indien dit:-

(a) ingevolge wetgewing geneem word; of

(b) regsgevolge het.

(2) 'n Skriftelike besluit deur die Premier moet onderteken word deur 'n ander Uitvoerende Raadslid, indien daardie besluit betrekking het op 'n funksie wat aan daardie ander lid toegewys is.

(3) Proklamasies, regulasies en ander instrumente van ondergeskikte wetgewing van 'n staat, moet toeganklik wees vir die publiek.

(4) Staatswetgewing kan die wyse spesifiseer waarop, en die mate waartoe, instrumente in subartikel (3) moet verskyn en in watter formaat dit:-

(a) in die staatswetgewende liggaam getabelleer moet word; en

(b) hoe dit goedgekeur moet word deur die staat wetgewende liggaam.

Mosies van wantroue

  1. (1) Indien 'n staatswetgewende liggaam deur 'n stem wat ondersteun word deur 'n meerderheid van sy lede, 'n mosie van wantroue teen die staat se Uitvoerende Raad uitreik, (uitsluitende die Premier), moet die Premier die Raad herkonstitueer.

(2) Indien 'n staatswetgewende liggaam, deur 'n stem wat deur 'n meerderheid van sy lede ondersteun word, 'n mosie van wantroue teen die Premier uitreik, moet die Premier en die ander lede van die Uitvoerende Raad bedank.

Staatsgrondwette

Goedkeuring van staatsgrondwette

  1. 'n Staatswetgewende liggaam mag 'n grondwet vir die staat, of indien van toepassing, sy grondwet wysig, indien minstens twee derdes van sy lede ten gunste van die Wetsontwerp stem.

Inhoud van staatsgrondwette

  1. (1) 'n Staatsgrondwet, of grondwetlike wysiging, moet nie teenstrydig met hierdie Grondwet wees nie, maar kan voorsiening maak vir:-

(a) wetgewende of uitvoerende strukture asook prosedures aandui wat verskil van dié waarvoor in hierdie Hoofstuk voorsiening gemaak word; of

(b) die instelling, rol, gesag en status van 'n tradisionele monarg, waar van toepassing.

(2) Voorsienings ingesluit in 'n staatsgrondwet of grondwetlike wysiging ingevolge paragrawe (a) of (b) van subartikel (1) moet:-

(a) voldoen aan die waardes in artikel 1 en met Hoofstuk 3; en

(b) mag nie aan die staat enige mag of funksie toeskryf wat val:-

(i) buite die gebied van staatsbevoegdheid ingevolge Bylaes 4 en 5; of

(ii) buite die magte en funksies wat aan die staat verleen word deur ander afdelings van die Grondwet.

Sertifisering van staatsgrondwette

  1. (1) Indien 'n staatswetgewende liggaam 'n grondwet ingestel of gewysig het, moet die Spreke (Speaker) van die wetgewende liggaam, die teks van die grondwet of grondwetlike wysiging aan die Konstitusionele Hof voorlê vir sertifisering.

(2) Geen teks van 'n staatsgrondwet of grondwetlike wysiging word wet tot tyd en wyl die Konstitusionele Hof gesertifiseer het dat:-

(a) die teks ooreenkomstig artikel 142 ingestel is; en

(b) die hele teks aan artikel 143 voldoen.

Ondertekening, publikasie en bewaring van staatsgrondwette

  1. (1) Die Premier van 'n staat moet die teks van 'n staatsgrondwet of grondwetlike wysiging wat deur die Konstitusionele Hof gesertifiseer is, bekragtig en onderteken.

(2) Die teks wat deur die Premier bekragtig en onderteken is, moet in die Staatskoerant gepubliseer word en tree in werking op publikasie daarvan, of op 'n latere datum bepaal ingevolge daardie grondwet of wysiging.

(3) Die getekende teks van 'n staatsgrondwet of grondwetlike wysiging is afdoende bewys van sy bepalings en moet na publikasie aan die Konstitusionele Hof vir bewaring oorhandig word.

Konflikterende Regte

Konflik tussen nasionale en staatswetgewing

  1. (1) Hierdie artikel is van toepassing op 'n konflik tussen nasionale wetgewing en staatswetgewing wat binne 'n funksionele gebied in Bylae 4 voorkom.

(2) Nasionale wetgewing wat eenvormig van toepassing is ten opsigte van die land as geheel, oorheers staatswetgewing indien aan enige van die volgende voorwaardes voldoen word:

(a) Die nasionale wetgewing handel oor 'n aangeleentheid wat nie effektief gereguleer kan word deur wetgewing wat afsonderlik deur die onderskeie state ingestel word nie.

(b) Die nasionale wetgewing handel oor 'n saak wat wat eenvormigheid oor die hele land vereis om doeltreffend gehanteer te word, en die nasionale wetgewing bepaal dat eenvormigheid bereik word deur middel van:

(i) norme en standaarde;

(Ii) raamwerke; of

(iii) nasionale beleid.

(c) Die nasionale wetgewing is nodig vir:-

(i) die instandhouding van nasionale veiligheid;

(ii) die handhawing van ekonomiese eenheid;

(iii) die beskerming van die gemeenskaplike mark ten opsigte van die mobiliteit van goedere, dienste, kapitaal en arbeid;

(iv) die bevordering van ekonomiese aktiwiteite oor staatsgrense;

(v) die bevordering van gelyke geleenthede of gelyke toegang tot regeringsdienste; of

(vi) die beskerming van die omgewing.

(3) Nasionale wetgewing oorheers staatswetgewing indien die nasionale wetgewing daarop gemik is om onredelike optrede deur 'n staat te voorkom deurdat 'n staat praktyke aanvaar het wat:-

(a) Die ekonomie benadeel, gesondheids- of sekuriteitsbelange van 'n ander staat of die land as geheel benadeel; of

(b) die implementering van nasionale ekonomiese beleid belemmer.

(4) Wanneer daar 'n geskil is oor die vraag of nasionale wetgewing nodig is vir 'n doel wat in subartikel (2) (c) uiteengesit word en daardie geskil voor 'n hof kom vir 'n besluit, moet die hof 'n beslissing maak, met behoorlike inagneming van die goedkeuring of verwerping van die wetgewing deur die Nasionale Raad van State.

(5) Staatswetgewing heers oor nasionale wetgewing indien subartikel (2) of (3) nie van toepassing is nie.

(6) 'n Wet wat ingevolge 'n Parlementswet of 'n Staatswet gemaak is, kan slegs geldig bly, as daardie wet deur die Nasionale Raad van State goedgekeur is.

(7) Indien die Nasionale Raad van State nie binne 30 dae na sy eerste vergadering, 'n besluit bereik het nadat 'n wet na hulle verwys is nie , moet daardie wet vir alle doeleindes, beskou word as goedgekeur deur die Raad.

(8) Indien die Nasionale Raad van State nie 'n wet wat in subartikel (6) na verwys word goedkeur nie, moet hy binne 30 dae na sy besluit redes voorlê aan die owerheid (wie die wet na hom toe verwys het), vir die nie-goedkeuring daarvan.

Ander konflikte

  1. (1) As daar 'n konflik bestaan tussen nasionale wetgewing en 'n bepaling van 'n staatsgrondwet met betrekking tot:-

(a) 'n aangeleentheid waaroor hierdie Grondwet spesifieke vereistes het - of die beoogde bepalings van nasionale wetgewing, dan oorheers die nasionale wetgewing die geaffekteerde bepaling van die staatsgrondwet;

(b) nasionale wetlike ingryping ingevolge artikel 44 (2), dan oorheers die nasionale wetgewing die voorsiening van die staatsgrondwet; of

(c) 'n saak binne 'n funksionele gebied wat in Bylae 4 gelys is, is artikel 146 van toepassing net asof die geaffekteerde bepaling van die staatsgrondwet staatswetgewing, in daardie artikel genoem is.

(2) Nasionale wetgewing waarna in artikel 44 (2) verwys word, oorheers staatswetgewing ten opsigte van aangeleenthede binne die funksionele gebiede soos vermeld in Bylae 5.

Konflikte wat nie opgelos kan word nie

  1. As 'n geskil aangaande 'n konflik nie deur 'n hof opgelos kan word nie, is die nasionale wetgewing oorheersend oor die staatswetgewing of staatsgrondwet.

Status van wetgewing wat nie oorheers nie

  1. 'n Hofbesluit wat wetgewing toelaat om te oorheers oor ander wetgewing, maak nie die ander wetgewing ongeldig nie, maar die ander wetgewing word dormant solank die konflik voortduur.

Interpretasie van konflikte

  1. Wanneer 'n oënskynlike konflik tussen nasionale en staatswetgewing, of tussen nasionale wetgewing en 'n staatsgrondwet, oorweeg word, moet elke hof enige redelike interpretasie van die wetgewing of grondwet verkies wat 'n konflik sal vermy, oor enige alternatiewe interpretasie wat 'n konflik sal bevorder.

PLAASLIKE REGERING

Status van munisipaliteite

  1. (1) Die plaaslike regeringsfeer bestaan uit munisipaliteite, wat ingestel moet word vir die hele grondgebied van die Federasie.

(2) Die uitvoerende en wetgewende gesag van 'n munisipaliteit is gevestig in die Munisipale Raad.

(3) 'n Munisipaliteit het die reg om deur eie inisiatief op plaaslike vlak regeringsake van sy gemeenskap, te regeer, onderworpe aan nasionale en staatswetgewing, soos voorsien in die Grondwet.

(4) Die nasionale of 'n staatsregering mag nie 'n munisipaliteit se vermoë of reg te kompromeer of verhinder om sy bevoegdhede uit te oefen, of sy funksies uit te voer nie.

Oogmerke van plaaslike regering

  1. (1) Die oogmerke van plaaslike regering is:-

(a) om demokratiese en verantwoordbare regering aan plaaslike gemeenskappe te voorsien;

(b) om die verskaffing van dienste op volhoubare wyse aan gemeenskappe te verseker;

(c) maatskaplike en ekonomiese ontwikkeling te bevorder;

(d) Om 'n veilige en gesonde omgewing te bevorder; en

(e) die betrokkenheid van gemeenskappe en gemeenskapsorganisasies ten opsigte van aangeleenthede met betrekking tot plaaslike regering aan te moedig.

(2) 'n Munisipaliteit moet binne sy finansiële en administratiewe hoedanigheid streef om die oogmerke in subartikel (1) uiteengesit, te bereik.

Ontwikkelingsverpligtinge van munisipaliteite

  1. 'n Munisipaliteit moet:-

(a) sy administrasie- en begrotings- en beplanningsprosesse struktureer en bestuur op so 'n manier, as om prioriteit te gee aan die basiese behoeftes van die gemeenskap en om die maatskaplike en ekonomiese ontwikkeling van die gemeenskap te bevorder; en

(b) deelneem aan nasionale en staatsontwikkelingsprogramme.

Munisipaliteite in koöperatiewe regering

  1. (1) Die nasionale regering en staatsregerings moet deur wetgewende en ander maatreëls, die vermoë van munisipaliteite ondersteun om hul eie sake te bestuur, hul bevoegdhede uit te oefen en hul funksies te verrig.

(2) Nasionale- of staatswetgewingkonsepte wat die status, instellings, bevoegdhede of funksies van plaaslike regering raak, moet gepubliseer word vir publieke kommentaar voordat dit in die Parlement of 'n staatswetgewende liggaam bekendgestel word, op so 'n wyse dat dit georganiseerde plaaslike regering, munisipaliteite en ander belangstellende persone 'n geleentheid bied, om vertoë te rig ten opsigte van die konsepwetgewing.

Instelling van munisipaliteite

  1. (1) Daar is die volgende munisipale kategorieë:

(a) Kategorie A:

'n Munisipaliteit wat eksklusiewe munisipale uitvoerende en wetgewende gesag in sy gebied het.

(b) Kategorie B:

'n Munisipaliteit wat munisipale uitvoerende en wetgewende gesag in sy gebied deel met 'n kategorie C-munisipaliteit binne wie se gebied dit val.

(c) Kategorie C:

'n Munisipaliteit wat munisipale uitvoerende en wetgewende gesag het in 'n gebied wat meer as een munisipaliteit insluit.

(2) Nasionale wetgewing moet die verskillende tipes munisipaliteite wat binne elke kategorie ingestel kan word, definieer.

(3) Nasionale wetgewing moet:-

(a) die kriteria uiteensit om te bepaal wanneer 'n gebied 'n enkele kategorie A-munisipaliteit moet hê, of wanneer dit munisipaliteite van beide kategorie B en kategorie C moet insluit;

(b) kriteria en prosedures vasstel vir die bepaling van munisipale grense deur 'n onafhanklike owerheid; en

(c) behoudens artikel 229, voorsiening maak vir 'n gepaste verdeling van bevoegdhede en funksies tussen munisipaliteite wanneer 'n gebied munisipaliteite van beide kategorie B en kategorie C bevat. 'n Verdeling van bevoegdhede en funksies tussen 'n kategorie B-munisipaliteit en 'n kategorie C- munisipaliteit mag verskil van die verdeling van bevoegdhede en funksies tussen 'n ander kategorie B munisipaliteit en daardie kategorie C munisipaliteit.

(4) Die wetgewing waarna in subartikel (3) verwys word, moet rekening hou met die behoefte om munisipale dienste op 'n billike en volhoubare wyse te voorsien.

(5) Staatswetgewing moet die verskillende tipes munisipaliteite bepaal wat in die staat gevestig moet word.

(6) Elke staatsregering moet munisipaliteite in sy staat instel op so 'n wyse dat dit ooreenstem met die wetgewing wat ingevolge subartikels (2) en (3) ingestel is en moet deur wetgewing of ander maatreëls:-

(a) voorsiening maak vir die monitering en ondersteuning van plaaslike regering in die staat; en

(b) die ontwikkeling van plaaslike owerheidskapasiteit bevorder om munisipaliteite in staat te stel om hul funksies te verrig en hul eie sake te bestuur.

(7) Die nasionale regering, onderworpe aan artikel 44 en die staatsregerings, het die wetgewende en uitvoerende gesag om te verseker dat munisipaliteite doeltreffend funksioneer ten opsigte van aangeleenthede wat in Skedules 4 en 5 voorkom, deur die uitoefening van hul uitvoerende munisipale gesag waarna in artikel 156 (1) verwys word te reguleer.

Bevoegdhede en funksies van munisipaliteite

  1. (1) 'n Munisipaliteit het uitvoerende gesag ten opsigte van, en die reg om, die volgende te administreer:-

(a) die plaaslike regerings aangeleenthede gelys in Deel B van Bylae 4 en Deel B van Bylae 5; en

(b) enige ander aangeleentheid wat deur nasionale of staatswetgewing aan hom toegewys is.

(2) 'n Munisipaliteit mag verordeninge instel en administreer, vir die effektiewe administrasie van die aangeleenthede wat hy die reg het om te administreer.

(3) Behoudens artikel 151 (4) is 'n verordening wat strydig is met nasionale of staatswetgewing ongeldig. As daar 'n konflik is tussen 'n bylae en nasionale of staatswetgewing wat onaktief is weens 'n konflik waarna in artikel 149 verwys word, moet die verordening as geldig beskou word solank daardie wetgewing onbruikbaar is.

(4) Die nasionale regering en staatsregerings moet by ooreenkoms en onderworpe aan enige voorwaardes, die administrasie van 'n aangeleentheid gelys in Deel A van Bylae 4, of Deel A van Bylae 5, (wat noodwendig verband hou met plaaslike regering), aan 'n munisipaliteit toeken indien:-

(a) daardie saak die mees effektief, plaaslik geadministreer sal word; en

(b) die munisipaliteit die vermoë het, om dit te administreer.

(5) 'n Munisipaliteit het die reg om enige bevoegdheid uit te oefen aangaande 'n aangeleentheid wat redelikerwys nodig is vir, of in verband staan met, die effektiewe verrigting van sy werksaamhede.

Samestelling en verkiesing van munisipale rade

  1. (1) 'n Munisipale Raad bestaan uit:-

(a) lede verkies ooreenkomstig subartikels (2) en (3); of

(b) indien voorsiening gemaak deur nasionale wetgewing:-

(i) lede aangestel deur ander munisipale rade om daardie ander rade te verteenwoordig; of

(ii) albei lede verkies ooreenkomstig paragraaf (a) en lede aangestel ooreenkomstig subparagraaf (i) van hierdie paragraaf.

(2) Die verkiesing van lede tot 'n munisipale raad soos in subartikel (1)

(a) beoog, moet in ooreenstemming wees met nasionale wetgewing wat 'n stelsel moet beskryf-

(3) 'n Persoon mag slegs in 'n munisipaliteit stem indien daardie persoon op daardie munisipaliteit se segment van die nasionale gemeenskaplike kieserslys geregistreer is.

(4) Die nasionale wetgewing waarna in subartikel (1) (b) verwys word, moet 'n stelsel in die lewe roep, wat toelaat dat partye en belange wat binne die Munisipale Raad weerspieël word, aangewend word om redelik verteenwoordig te word in die betrokke Munisipale Raad waarvoor die aanstelling gemaak word.

Lidmaatskap van Munisipale Rade

  1. (1) Elke burger wat gekwalifiseer is om vir 'n Munisipale Raad te stem, kwalifiseer om 'n lid van daardie Raad te wees, behalwe:-

(a) iemand wat deur die munisipaliteit aangestel word, of in diens is en vergoeding ontvang vir daardie aanstelling of diens, en wat nie ingevolge hierdie diskwalifikasie, volgens nasionale wetgewing vrygestel is nie;

(b) iemand wat deur die staat in 'n ander sfeer aangestel word of in diens is, en vergoeding ontvang vir daardie aanstelling of diens en wat ingevolge nasionale wetgewing gediskwalifiseer is van lidmaatskap van 'n munisipale raad;

(c) iemand wat gediskwalifiseer is om vir die Nasionale Vergadering te stem of ingevolge artikel 47 (1) (c), (d) of (e) gediskwalifiseer word om 'n lid van die Vergadering te wees;

(d) 'n lid van die Nasionale Vergadering, 'n afgevaardigde aan die Nasionale Raad van State of 'n lid van 'n staatswetgewer; maar hierdie diskwalifikasie is nie van toepassing op 'n lid van 'n munisipale raad wat die plaaslike regering in die Nasionale Raad verteenwoordig nie; of

(e) 'n lid van 'n ander munisipale raad; maar hierdie diskwalifikasie, is nie van toepassing op 'n lid van 'n munisipale raad wat daardie raad in 'n ander munisipale raad van 'n ander kategorie verteenwoordig nie.

(2) 'n Persoon wat nie ingevolge subartikel (1) (a), (b), (d) of (e) bevoeg is om 'n lid van 'n Munisipale Raad te wees nie, kan 'n kandidaat vir die Raad wees, onderworpe aan enige perke of voorwaardes wat deur nasionale wetgewing bepaal word.

(3) Vakatures in 'n Munisipale Raad moet gevul word ingevolge nasionale wetgewing.

Terme van munisipale rade

  1. (1) Die termyn van 'n munisipale raad mag hoogstens vyf jaar wees, soos bepaal deur nasionale wetgewing.

(2) Indien 'n munisipale raad ingevolge nasionale wetgewing ontbind word of wanneer die termyn verstryk, moet 'n verkiesing gehou word binne 90 dae vanaf die datum waarop die Raad ontbind is, of sy termyn verstryk het.

(3) 'n Munisipale Raad, uitgesonderd 'n Raad wat ontbind is as gevolg van 'n ingryping ingevolge artikel 139, bly bevoeg om te funksioneer vanaf die tyd wat dit ontbind, of die termyn verstryk, totdat die nuutverkose Raad verkose verklaar is.

Interne prosedures

  1. (1) 'n Munisipale Raad:-

(a) moet besluite neem oor die uitoefening van al die bevoegdhede en die verrigting van al die funksies van die munisipaliteit;

(b) moet sy voorsitter verkies;

(c) moet 'n uitvoerende komitee en ander komitees kan kies, onderworpe aan nasionale wetgewing; en

(d) mag personeel gebruik wat nodig is vir die effektiewe verrigting van sy funksies.

2) Die volgende funksies mag nie deur 'n Munisipale Raad gedelegeer word nie:

(a) Die uitvaardiging van verordeninge;

(b) die goedkeuring van begrotings;

(c) die oplegging van belasting en ander belastings, heffings en pligte; en

(d) die verhoging van lenings.

(3) (a) 'n Meerderheid van die lede van 'n munisipale raad moet teenwoordig wees voordat 'n stemming oor enige aangeleentheid geneem kan word.

(b) Alle vrae rakende aangeleenthede vermeld in subartikel (2) word bepaal deur 'n besluit geneem deur 'n Munisipale Raad, met 'n ondersteunende stem van 'n meerderheid van sy lede.

(c) Alle ander vrae voor 'n munisipale raad word met 'n meerderheid van stemme beslis.

(4) Geen verordening mag deur 'n munisipale raad gewettig word nie tensy:-

(a) al die lede van die Raad redelike kennisgewing ontvang het; en

(b) die voorgestelde verordening gepubliseer is vir publieke kommentaar.

(5) Nasionale wetgewing kan kriteria verskaf vir die bepaling van:-

(a) die grootte van 'n munisipale raad;

(b) of munisipale rade 'n uitvoerende komitee of enige ander komitee kan verkies; of

(c) die grootte van die uitvoerende komitee of enige ander komitee van 'n munisipale raad.

(6) 'n Munisipale Raad kan verordeninge uitvaardig wat reëls en bevele voorskryf vir:-

(a) sy interne reëlings;

(b) sy besigheid en verrigtinge; en

(c) die instelling, samestelling, prosedures, bevoegdhede en funksies van sy komitees.

(7) 'n Munisipale Raad moet sy besigheid op 'n deursigtige manier bedryf en sy vergaderings of dié van sy komitees slegs sluit wanneer dit redelik is om dit te doen, met inagneming van die aard van die besigheid wat uitgevoer word.

(8) Lede van 'n Munisipale Raad is geregtig om deel te neem aan sy verrigtinge en dié van sy komitees op 'n wyse wat:-

(a) toelaat dat partye en belange wat binne die Raad gereflekteer word, redelik verteenwoordig is;

(b) in ooreenstemming is met demokrasie; en

(c) deur nasionale wetgewing gereguleer kan word.

Voorregte

  1. Staatswetgewing binne die raamwerk van nasionale wetgewing kan voorsiening maak vir voorregte en immuniteite van munisipale rade en hul lede.

Publikasie van munisipale verordeninge

  1. (1) 'n Munisipale verordening mag slegs toegepas word nadat dit in die amptelike koerant van die betrokke staat gepubliseer is.

(2) 'n Staatsamptenaar moet op versoek van die munisipaliteit 'n munisipale verordening publiseer.

(3) Munisipale verordeninge moet toeganklik wees vir die publiek.

Georganiseerde plaaslike regering

  1. 'n Parlementswet wat ooreenkomstig met die prosedure beskryf in artikel 76 ingestel is, moet:-

(a) voorsiening maak vir die erkenning van nasionale en staatsorganisasies wat munisipaliteite verteenwoordig; en

(b) prosedures bepaal waardeur plaaslike regering die volgende mag doen:-

(i) met die nasionale of 'n staatsregering konsulteer;

(ii) verteenwoordigers aanwys om deel te neem aan die Nasionale Raad van State; en

(iii) deelneem aan die proses voorgeskryf in die nasionale wetgewing beoog in artikel ????

Ander sake

  1. Enige saak rakende plaaslike regering wat nie in die Grondwet hanteer word nie, kan voorgeskryf word deur nasionale wetgewing of staatswetgewing binne die raamwerk van nasionale wetgewing.

FINANSIES

Algemene Finansiële aangeleenthede

Nasionale Inkomstefonds

  1. (1) Daar is 'n Nasionale Inkomstefonds waarin alle geld wat deur die nasionale regering ontvang word, betaal moet word, behalwe geld wat redelikerwys deur 'n Parlementswet uitgesluit is.

(2) Geld mag slegs van die Nasionale Inkomstefonds onttrek word:-

(a) ingevolge 'n bewilliging deur 'n Parlementswet; of

(b) as 'n direkte onttrekking uit die Nasionale Inkomstefonds, wanneer daar voorsiening gemaak word daarvoor in die Grondwet of 'n Parlementswet.

(3) 'n Staat se billike deel van die inkomste wat nasionaal geopper word, is 'n direkte onttrekking uit die Nasionale Inkomstefonds.

Billike aandele en toewysings van inkomste

  1. (1) 'n Parlementswet moet voorsiening maak vir:-

(a) die billike verdeling van inkomste wat landswyd onder die nasionale, staats- en plaaslike sfere van die regering ingesamel word;

(b) die bepaling van elke staat se billike deel gebaseer op die betrokke staat se aandeel van daardie inkomste; en

(c) enige ander toekennings aan state, plaaslike regering of munisipaliteite uit die nasionale regering se deel van daardie inkomste en enige voorwaardes waarop daardie toekennings gemaak kan word.

(2) Die Wet waarna verwys word in subartikel (1) mag slegs uitgevoer word nadat die staatsregerings, georganiseerde plaaslike regering en die Finansiële en Fiskale Kommissie geraadpleeg is en enige aanbevelings van die Kommissie oorweeg is en die volgende moet in ag geneem word:-

(a) nasionale belang;

(b) enige bepaling wat gemaak moet word ten opsigte van die nasionale skuld en ander nasionale verpligtinge;

(c) die behoeftes en belange van die nasionale regering, bepaal deur objektiewe kriteria;

(d) die behoefte om te verseker dat die staat en munisipaliteite basiese dienste kan lewer en die funksies wat aan hulle toegewys is, kan verrig;

(e) die fiskale kapasiteit en doeltreffendheid van die staat en munisipaliteite;

(f) ontwikkelings- en ander behoeftes van die staat, plaaslike regering en munisipaliteite;

(g) ekonomiese ongelykhede binne en tussen die state;

(h) verpligtinge van die staat en munisipaliteite ingevolge nasionale wetgewing;

(i) die wenslikheid van stabiele en voorspelbare toekennings van inkomste aandele; en

(j) die behoefte aan buigsaamheid om te reageer op noodgevalle of ander tydelike behoeftes, en ander faktore gebaseer op soortgelyke objektiewe kriteria.

Nasionale, staats- en munisipale begrotings

  1. (1) Nasionale, staats- en munisipale begrotings en begrotingsprosesse moet deursigtigheid, aanspreeklikheid en die effektiewe finansiële bestuur van die ekonomie, skuld en die openbare sektor bevorder.

(2) Nasionale wetgewing moet die volgende voorskryf:-

(a) die vorm van nasionale, staats- en munisipale begrotings;

(b) wanneer nasionale en staatsbegrotings ingedien moet word; en

(c) daardie begrotings in elke regeringsfeer moet die bronne van inkomste toon en die wyse waarop voorgestelde uitgawes aan nasionale wetgewing sal voldoen.

(3) Begrotings in elke regeringsfeer moet die volgende bevat:-

(a) ramings van inkomste en uitgawes wat tussen kapitaal- en lopende uitgawes onderskei;

(b) voorstelle vir die finansiering van enige verwagte tekort vir die tydperk waarvoor dit van toepassing is; en

(c) 'n aanduiding van intensies rakende lenings en ander vorme van openbare aanspreeklikheid wat openbare skuld in die daaropvolgende jaar sal verhoog.

Tesourie beheer

  1. (1) Nasionale wetgewing moet 'n nasionale tesourie instel en maatreëls voorskryf om beide deursigtigheid en uitgawebeheer in elke regeringsfeer te verseker, deur:-

(a) algemeen erkende rekeningkundige praktyk;

(b) eenvormige uitgawes-klassifikasies; en

(c) eenvormige tesourie norme en standaarde.

(2) Die nasionale tesourie moet nakoming afdwing van die maatreëls wat ingevolge subartikel (1) ingestel is, en mag die oordrag van fondse tot 'n staatsinstansie stop, indien die staatsinstansie ernstige of aanhoudende wesenlike oortredings van daardie maatreëls pleeg.

(3) 'n Besluit om die oordrag van fondse te stop as gevolg van 'n staat ingevolge artikel 214 (1)

(b) mag slegs geneem word onder die omstandighede vermeld in subartikel (2) en-

(a) mag nie die oordrag van fondse vir meer as 120 dae stop nie; en

(b) kan dadelik afgedwing word, maar sal terugwerkend verval tensy die Parlement dit goedkeur na 'n proses wat wesenlik dieselfde is as wat vasgestel is ingevolge artikel 76 (1) en voorgeskryf is deur die gesamentlike reëls en opdragte van die Parlement. Hierdie proses moet voltooi word binne 30 dae na die besluit van die nasionale tesourie.

[Sub-a. (3) gewysig by a. 5 (b) van die Sewende Wysigingswet op die Grondwet van 2001.]??? THIS IS IN THE ENGLISH SECTION POINTING TO A LAW FROM 2001?

(4) Die Parlement kan 'n besluit hernu om die oordrag van fondse vir hoogstens 120 dae per voorval te stop, na aanleiding van die proses wat ingevolge subartikel (3) ingestel is.

(5) Voordat die Parlement 'n besluit mag goedkeur of hernu om die oordrag van fondse aan 'n staat te stop moet:-

(a) die Ouditeur-Generaal aan die Parlement rapporteer; en

(b) die staat die geleentheid gegun word om die bewerings daaroor te beantwoord en sy saak voor 'n komitee te stel.

Kontrakte en aankope (Procurement)

  1. (1) Wanneer 'n staatsinstansie in die nasionale, staats, of plaaslike regeringsfeer, (of enige ander instelling wat in nasionale wetgewing geïdentifiseer word), kontrakte sluit vir goedere of dienste, moet dit dit gedoen word ooreenkomstig 'n billike, regverdige, deursigtige, mededingende en koste-effektiewe stelsel.

(2) Subartikel (1) verhoed nie die staatsinstansies of inrigtings waarna in daardie subartikel verwys word, om 'n verkrygingsbeleid te implementeer wat voorsiening maak vir:-

(a) kategorieë van voorkeur by die toekenning van kontrakte; en

(b) die beskerming of bevordering van persone of kategorieë persone wat benadeel word deur onbillike diskriminasie nie.

(3) Nasionale wetgewing moet 'n raamwerk voorskryf waarbinne die beleid bedoel in subartikel (2) geïmplementeer moet word.

[Sub-a. (3) vervang by a. 6 van die sewende Wysigingswet op die Grondwet van 2001.]

(Reference to an amendment from 2001)

Staatswaarborge

  1. (1) Die nasionale regering, 'n staatsregering of 'n munisipaliteit kan slegs 'n lening waarborg indien die waarborg voldoen aan enige voorwaardes wat in nasionale wetgewing uiteengesit word.

(2) Nasionale wetgewing waarna in subartikel (1) verwys word, mag slegs van krag word nadat enige/alle aanbevelings van die Finansiële en Fiskale Kommissie oorweeg is.

(3) Elke regering moet elke jaar 'n verslag publiseer oor die waarborge wat dit toegestaan het.

Vergoeding van persone in openbare ampe

  1. (1) 'n Parlementswet moet 'n raamwerk neerle vir die bepaling van:-

(a) die salarisse, toelaes en voordele van lede van die Nasionale Vergadering, permanente afgevaardigdes aan die Nasionale Raad van State, kabinetslede, adjunkministers, tradisionele leiers en lede van enige rade van tradisionele leiers; en

(b) die boonste perk van salarisse, toelaes of voordele van lede van staatswetgewers, lede van uitvoerende rade en lede van munisipale rade van die verskillende kategorieë.

(2) Nasionale wetgewing moet 'n onafhanklike kommissie instel om aanbevelings te maak oor die salarisse, toelaes en voordele waarna in subartikel (1) verwys word.

(3) Die Parlement kan die wetgewing waarna in subartikel (1) verwys word, eers oorskry na oorweging van enige aanbevelings van die kommissie wat ingevolge subartikel (2) ingestel is.

(4) Die nasionale uitvoerende gesag, 'n staatsbestuurder, 'n munisipaliteit of enige ander tersaaklike owerheid mag slegs die nasionale wetgewing soos beskryf in subartikel (1) implementeer, nadat enige aanbevelings van die kommissie wat ingevolge subartikel (2) ingestel is, oorweeg is.

(5) Nasionale wetgewing moet raamwerke uiteensit vir die bepaling van die salarisse, toelaes en voordele van regters, die Openbare Beskermer, die Ouditeur-Generaal, en lede van enige kommissie waarvoor in die Grondwet voorsiening gemaak word, insluitend die uitsaai-owerheid waarna in artikel 192 verwys word.

Finansiële en Fiskale Kommissie

Vestiging en funksies

  1. (1) Daar bestaan 'n Finansiële en Fiskale Kommissie in diens van die Federasie, wat beoogde aanbevelings in hierdie Hoofstuk, of in nasionale wetgewing, aan die Parlement, staatswetgewers en enige ander owerheid (soos neergele deur nasionale wetgewing), maak.

(2) Die Kommissie is onafhanklik en is slegs onderworpe aan die Grondwet en die wet en moet onpartydig wees.

(3) Die Kommissie moet funksioneer ingevolge 'n Parlementswet en, in die uitvoering van sy funksies, alle tersaaklike faktore, insluitend dié wat in artikel 214 (2) gelys word, oorweeg.

Aanstelling en ampstermyn van lede

  1. (1) Die Kommissie bestaan uit die volgende manlike- en vroulike lede, wie aangestel word deur die President - as hoof van die nasionale uitvoerende gesag:

(a) 'n Voorsitter en 'n ondervoorsitter;

(b) drie persone, na oorlegpleging met die Premier, uit 'n lys saamgestel ooreenkomstig 'n proses wat deur nasionale wetgewing voorgeskryf is;

(c) twee persone, na oorlegpleging met georganiseerde plaaslike regering, uit 'n lys gekies ooreenkomstig 'n proses wat deur nasionale wetgewing voorgeskryf is; en

(d) twee ander persone.

(1A) Nasionale wetgewing soos uiteengeset in subartikel (1) moet voorsiening maak vir die deelname van:-

(a) die Premier in die samestelling van 'n lys beoog in subartikel (1) (b); en

(b) georganiseerde plaaslike regering in die samestelling van 'n lys soos uiteengeset in subartikel

(2) Lede van die Kommissie moet toepaslike kundigheid hê.

(3) Lede dien vir 'n termyn ingestel ingevolge nasionale wetgewing. Die President kan 'n lid van die amp verwyder op grond van wangedrag, of onbevoegdheid vir welke rede ookal.

Verslae

  1. Die Kommissie moet gereeld aan die Parlement en aan die staatswetgewendeliggame verslag doen.

Staatsinkomstefonds

  1. (1) Daar is 'n Staatsinkomstefonds vir elke staat, waarin alle geld wat deur die staatregering ontvang word betaal moet word, behalwe geld wat redelikerwys deur 'n Parlementswet uitgesluit is.

(2) Geld mag slegs van 'n Staatsinkomstefonds onttrek word:-

(a) ingevolge 'n bewilliging deur 'n staatswet; of

(b) as 'n direkte bevel teen die Staatsinkomstefonds, wanneer daar in die Grondwet of 'n Staatswet, daarvoor voorsiening gemaak word.

(3) Inkomste toegeken deur 'n staat aan plaaslike regering in daardie staat ingevolge artikel 214 (1), word gedoen deur 'n direkte onttrekking uit daardie staat se Inkomstefonds.

(4) Nasionale wetgewing kan 'n raamwerk bepaal waarbinne:-

(a) 'n Staatswet ingevolge subartikel (2) (b) die onttrekking van geld as 'n direkte belasting teen 'n Staatsinkomstefonds kan magtig; en

(b) inkomste toegeken word deur 'n staat aan plaaslike regering in daardie staat ingevolge subartikel (3) en moet aan munisipaliteite in die staat betaal word.

Nasionale staats- en plaaslike owerheidsbefondsing

  1. (1) Plaaslike regering en elke staat:-

(a) is geregtig op 'n billike deel van inkomste wat nasionaal gegenereer word om dit in staat te stel om basiese dienste te lewer en die funksies daaraan te verrig; en

(b) kan ander toekennings van nasionale owerheidsinkomste, voorwaardelik of onvoorwaardelik, ontvang.

(2) Bykomende inkomste wat deur die staat of munisipaliteite ingesamel word, mag nie afgetrek word van hul deel van die nasionale inkomste wat ingesamel word, of van ander toekennings wat aan hulle gemaak is uit die nasionale owerheidsinkomste nie.

Eweneens is daar geen verpligting op die nasionale regering om die staat of munisipaliteite te vergoed wat nie inkomste in ooreenstemming met hul fiskale kapasiteit en belastingbasis verhoog nie.

(3) 'n Staat se billike deel van inkomste wat nasionaal verhaal word, moet onmiddellik en sonder aftrekking na die staat oorgedra word, behalwe wanneer die oordrag ingevolge artikel 216 gestaak is.

(4) 'n Staat moet aan homself voorsiening maak, enige hulpbronne wat dit ingevolge 'n bepaling van sy staatsgrondwet vereis, wat addisioneel is tot die vereistes wat in die Grondwet beskryf word.

Staatsbelasting

  1. (1) 'n Staatswetgewer kan die volgende oplê:-

(a) belasting, heffings en fooie buiten inkomstebelasting, belasting op toegevoegde waarde, algemene verkoopbelasting, eiendomsbelasting of doeaneregte; en

(b) vaste heffings op enige belasting, heffings op fooie wat deur nasionale wetgewing opgelê word, behalwe op korporatiewe inkomstebelasting, belasting op toegevoegde waarde, eiendomsbelasting of doeaneregte.

(2) Die mag van 'n staatswetgewer om belastings, heffings, fooie en bybetalings op te lê:-

(a) mag nie uitgeoefen word op 'n wyse wat wesenlik en onredelik die nasionale ekonomiese beleid, ekonomiese aktiwiteite oor staatsgrense of die nasionale mobiliteit van goedere, dienste, kapitaal of arbeid benadeel nie; en

(b) moet gereguleer word ingevolge 'n Parlementswet, wat slegs verorden mag word nadat enige aanbevelings van die Finansiële en Fiskale Kommissie oorweeg is.

Munisipale fiskale magte en funksies

  1. (1) Behoudens subartikels (2), (3) en (4) kan 'n munisipaliteit:-

(a) belasting op eiendom en bybetalings op gelde vir dienste gelewer deur of namens die munisipaliteit; en

(b) indien gemagtig deur nasionale wetgewing, ander belastings, heffings en pligte wat toepaslik is vir plaaslike regering of die kategorie van plaaslike regering waarin daardie munisipaliteit val vereis, maar geen munisipaliteit mag belasting op inkomste, belasting op toegevoegde waarde, algemene verkoopbelasting of gebruike hef nie.

(2) Die mag van 'n munisipaliteit om eiendomsbelasting op te lê, bybetalings op gelde vir dienste gelewer deur of namens die munisipaliteit, of ander belastings, heffings of pligte:-

(a) mag nie uitgeoefen word op 'n wyse wat die nasionale ekonomiese beleid, ekonomiese aktiwiteite oor munisipale grense of die nasionale mobiliteit van goedere, dienste, kapitaal of arbeid wesenlik en onredelik benadeel nie; en

(b) kan deur nasionale wetgewing gereguleer word.

(3) Wanneer twee munisipaliteite dieselfde fiskale magte en funksies het ten opsigte van dieselfde gebied, moet 'n toepaslike verdeling van daardie bevoegdhede en funksies ingevolge nasionale wetgewing gemaak word. Die verdeling mag slegs gemaak word nadat ten minste die volgende kriteria in ag geneem is:

(a) Die behoefte om aan goeie beginsels van belasting te voldoen.

(b) Die magte en funksies wat deur elke munisipaliteit uitgevoer word.

(c) Die fiskale kapasiteit van elke munisipaliteit.

(d) Die effektiwiteit en doeltreffendheid van belastingheffings, heffings en pligte.

(e) Billikheid.

(4) Niks in hierdie afdeling verhinder die onderverdeling van inkomste wat ingevolge hierdie artikel geopper word tussen munisipaliteite wat fiskale mag en funksies in dieselfde gebied het nie.

(5) Nasionale wetgewing beskryf in hierdie afdeling mag slegs uitgevoer word nadat georganiseerde plaaslike regering en die Finansiële en Fiskale Kommissie geraadpleeg is, en enige aanbevelings vanaf die Kommissie, oorweeg is.

ALGEMENE VOORSIENINGS

Internasionale wetgewing

Internasionale ooreenkomste

  1. (1) Die onderhandeling en ondertekening van alle internasionale ooreenkomste is die verantwoordelikheid van die nasionale uitvoerende gesag.

(2) 'n Internasionale ooreenkoms bind die Federasie slegs nadat dit deur die Nasionale Vergadering en die Nasionale Raad van State goedgekeur is, tensy dit 'n ooreenkoms is wat beskryf word in subartikel (3).

(3) 'n Internasionale ooreenkoms van 'n tegniese, administratiewe of uitvoerende aard, of 'n ooreenkoms wat nie bekragtiging of toetreding vereis nie, en wat aangegaan is deur die nasionale uitvoerende gesag, bind die Federasie sonder goedkeuring deur die Nasionale Vergadering die Nasionale Raad van State, maar moet binne 'n redelike tyd aan die Vergadering en die Raad voorgelê word.

(4) Enige internasionale ooreenkoms word wet in die Federasie wanneer dit deur die nasionale wetgewing verorden word; maar die self-uitvoerende voorsiening of ooreenkoms wat deur die Parlement goedgekeur is, is wet in die Federasie, tensy dit strydig is met die Grondwet of 'n Parlementswet.

(5) Die Federasie is gebind deur internasionale ooreenkomste wat bindend was op die Federasie toe hierdie Grondwet van krag geword het.

Gewoongebruiklike internasionale reg

  1. Gewoongebruike internasionale reg is 'n wet in die Federasie, tensy dit teenstrydig is met die Grondwet of 'n Parlementswet.

Toepassing van die internasionale reg

  1. Wanneer 'n wetgewing geïnterpreteer word, moet elke hof enige redelike interpretasie van die wetgewing wat in ooreenstemming is met die internasionale reg, oor enige alternatiewe interpretasie wat strydig is met die internasionale reg, verkies.

Ander aangeleenthede

Handves van Regte

  1. Om die kultuur van demokrasie wat deur die Grondwet ingestel is, te verdiep, kan die Parlement ooreenkomste met die bepalings van die grondwet aanvaar.

Selfbeskikking

  1. Die reg van die mense van USAF as geheel op selfbeskikking, (soos dit in hierdie Grondwet aangedui word), belet nie binne die raamwerk van hierdie reg, die begrip van die reg van selfbeskikking van enige gemeenskap wat 'n deel van 'n gemeenskaplike kulturele en taal-erfenis, binne 'n territoriale entiteit in die Federasie of op enige ander manier, bepaal deur nasionale wetgewing nie.

Definisies

  1. In die Grondwet, tensy uit die samehang anders blyk, beteken "nasionale wetgewing"

(a) ondergeskikte wetgewing wat ingevolge 'n Parlementswet gemaak is; en

(b) wetgewing wat van krag was toe die Grondwet in werking getree het en wat deur die nasionale regering geadministreer word;

"Staatsliggaam/instansie" beteken:-

(a) enige staatsdepartement of administrasie in die nasionale, staats- of plaaslike regeringsfeer; of

(b) enige ander funksionaris of instelling wat:-

(i) 'n bevoegdheid uitoefen of 'n funksie uitvoer ingevolge die Grondwet of 'n staatsgrondwet; of

(ii) 'n openbare mag uitoefen of 'n openbare funksie ingevolge enige wetgewing verrig, maar sluit nie 'n hof of 'n regterlike beampte in nie;

"Staatswetgewing" sluit in:-

(a) ondergeskikte wetgewing wat ingevolge 'n staatswet gemaak is; en

(b) wetgewing wat van krag was toe die Grondwet in werking getree het en wat deur 'n staatsregering geadministreer word.

Inkonsekwente tussen verskillende tekste

  1. In die geval van 'n teenstrydigheid tussen verskillende tekste van die Grondwet, het die Engelse teks voorrang.

Oorgangsmaatreëls

  1. Skedule 6 is van toepassing op die oorgang na die nuwe grondwetlike bevel wat deur hierdie Grondwet ingestel is, en enige aangeleentheid wat verband hou met daardie oorgang.